Dar es Salaam. Baada ya kukwama kwa miaka kadhaa, Serikali imewapa nafasi waliofukuzwa utumishi wa umma kwa kutumia vyeti feki, kujisajili ili kupata vitambulisho vya Taifa.
Awali, kundi hilo lilizuiwa na Mamlaka ya Vitambulisho vya Taifa (Nida) na kuwa vigumu kupata vitambulisho hivyo kutokana na wengi wao kutumia taarifa zisizo sahihi – vyeti vya kughushi na vyenye majina yasiyo yao.
Watumishi zaidi ya 14,000 walifukuzwa utumishi wa umma miaka tisa iliyopita, chini ya hayati Rais John Magufuli, kutokana na kutumia vyeti vya kughushi.
Miaka sita baadaye, Rais Samia Suluhu Hassan alitangaza kuwalipa mafao watumishi hao, ikieleza licha ya kutumia vyeti feki, waliitumikia nchi kwa weledi.
Hata hivyo, wengi wao walikwama kupata vitambulisho vya taifa baada ya taarifa zao kuzuiwa, kwani walibainika kutumia majina yaliyomo kwenye vyeti ambavyo havikuwa vyao na vingine vya kughushi.
Katika mkutano na waandishi wa habari jijini Dar es Salaam leo, Alhamisi Novemba 27, 2025, Mkurugenzi Mkuu wa Nida, James Kaji amesema Serikali imetoa kibali maalumu kwa kundi hilo kubadili taarifa zao na kupata vitambulisho.
Amesema kibali hicho kilichoanza Oktoba 2025 hadi Oktoba 2026, kitawahusu waliofukuzwa kazi kwa vyeti feki na waliotumia taarifa za uongo kusajili katika utambulisho wa taifa.
Mkurugenzi Mkuu NIDA,James Kaji akizungumza na waandishi wa habari jijini Dar es Salaam. Picha na Michael Matemanga
“Nida itashughulikia mabadiliko ya taarifa za watu ambao maombi yao yaligoma kupokewa kwa miaka mingi kutokana na kukinzana na miongozo,” amesema na kuongeza:
“Kwa mara ya kwanza, Serikali imeridhia kusikiliza malalamiko ya makundi ambayo yalikuwa yamefungiwa nje ya mfumo wa marekebisho, hasa wale waliotumia nyaraka zisizo sahihi au taarifa za kupotosha walipojisajili.”
Katika makundi hayo, amesema waliofukuzwa kazi kwa kutumia vyeti vya shule vilivyoghushiwa ndio wanaoonekana kunufaika zaidi na kibali hicho.
Awali, kundi hilo amesema lilikuwa linakataliwa moja kwa moja kwa hoja kwamba, walijisajili Nida kwa misingi ya udanganyifu.
“Sasa, kupitia utaratibu mpya wataweza kurejesha taarifa zao sahihi endapo watakuwa na nyaraka halali zitakazothibitisha utambulisho wao wa kweli,” amesema.
Ameyataja makundi mengine yatakayonufaika na kibali hicho kuwa ni waliotumia majina ya watu wengine kupata vyeti vya elimu, waliotoa taarifa za uongo au udanganyifu katika usajili wa Nida na raia wa Tanzania waliojisajili kama wakimbizi.
Kaji amewataka wananchi wa makundi hayo manne, kufika ofisi za Nida za wilaya wakiwa na nyaraka zinazohitajika ili kuhakikiwa na hatimaye kubadilishiwa taarifa na kusajiliwa.
“Watu hao watalazimika kuwa na viambatisho vya lazima pamoja na vya ziada kama watakavyoelekezwa. Viambatisho hivyo ni pamoja na nakala ya vyeti halisi vya elimu, cheti cha kuzaliwa kilichohakikiwa, Deed pool iliyosajiliwa na gazeti la serikali na nyaraka nyingine yoyote itakayotakiwa na ofisi za Nida,” amesema.
Mmoja kati ya watu wanaoangukia kwenye kundi lengwa katika kibali hicho aliyejitambulisha kwa jina moja la Mwajuma, amesema hatua hiyo itawawezesha kupata huduma nyingine muhimu walizozikosa kwa kutokuwa na kitambulisho hicho.
“Wengi tulipewa mafao na Serikali lakini unashindwa kuyapata maana unatakiwa uwe na kitambulisho sasa tulikwama. Hii itasaidia,” amesema Mwajuma.
Katika hatua nyingine, amesema kwa sasa mamlaka imefanya marekebisho ya huduma zake na kuanzia mwezi ujao mtu atakayejisajili atapata namba ndani ya siku tano na kitambulisho ndani ya siku 21.
Kwa wenye vitambulisho vilivyofutika, amewataka kwenda ofisi za halmashauri walikosajiliwa ili wavirudishe na watapewa vipya bila gharama yoyote.
“Awali, tulipata shida ya mzabuni kuleta kadi lakini tayari tumesharekebisha. Ndani ya mwezi ujao watu watapata vitambulisho kwa haraka na havifutiki taarifa,” amesema.
Mbali ya hayo, amezungumzia uwepo wa watu wasio na sifa wanaotaka kupata vitambulisho hivyo wakiwamo raia wa kigeni ili kupata haki ya kumiliki ardhi.
Amesema vitambulisho 600 vimezuiwa eneo la Horohoro baada ya kubainika mchezo wa watu wasio raia waliotaka kujiandikisha, wakiwamo wawili waliokuwa na hekta 500 na mwingine 400 za ardhi.