Wanasayansi wanaonya kwamba dunia haijajiandaa kwa ongezeko la joto kali ifikapo mwaka wa 2050. Ingawa nchi za kitropiki ndizo zitakazoathiriwa zaidi, maeneo yenye baridi kali pia yatahitaji kuzoea, wanasayansi wamesema Jumatatu.
Imechapishwa:
Dakika 3 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
Mahitaji ya kiyoyozi yataongezeka sana katika nchi kubwa kama Brazil, Indonesia, na Nigeria, ambapo mamia ya mamilioni ya watu hawana ufikiaji wa kiyoyozi au njia zingine za kujikinga kutokana na joto.
Lakini hata ongezeko la wastani la idadi ya siku za joto kali linaweza kuwa na athari kubwa katika nchi ambazo hazijazoea hali kama hizo, kama vile Canada, Urusi, na Finland, wanasayansi wa Chuo Kikuu cha Oxford wamesema.
Katika utafiti mpya, wamechunguza hali tofauti za mabadiliko ya hali ya hewa ili kutabiri ni mara ngapi watu wanaweza kukabiliwa na halijoto zinazochukuliwa kuwa zisizofaa, iwe ni za joto kali au baridi sana.
Waligundua kuwa idadi ya watu walioathiriwa na halijoto kali inatarajiwa karibu mara mbili ifikapo mwaka wa 2050 ikiwa halijoto ya wastani duniani itaongezeka kwa 2°C ikilinganishwa na enzi ya kabla ya viwanda.
Lakini athari kubwa zaidi itaonekana ndani ya muongo huu, huku dunia ikikaribia kwa kasi kizingiti cha nyuzi joto 1.5, Jesus Lizana, mwandishi mkuu wa utafiti huo, ameliambiashirik la habari la AFP.
“Jambo kuu la kujifunza kutoka kwa utafiti huu ni kwamba hitaji la kuzoea joto kali ni la haraka zaidi kuliko ilivyodhaniwa hapo awali,” amesema Lizana, mwanasayansi wa mazingira.
“Miundombinu mipya, kama vile kiyoyozi endelevu au upoezaji tulivu, inahitaji kuwekwa katika miaka ijayo ili kuwawezesha watu kukabiliana na joto hili hatari.”
Kukabiliwa na joto kali kwa muda mrefu kunaweza kuzidi mifumo ya asili ya upoezaji wa mwili, na kusababisha dalili kuanzia kizunguzungu na maumivu ya kichwa hadi kushindwa kwa viungo na hata kifo.
Mara nyingi huitwa muuaji kimya kimya kwa sababu vifo vingi vinavyohusiana na joto hutokea polepole, huku halijoto ya juu na mambo mengine ya mazingira yakifanya kazi pamoja ili kuvuruga kirekebisha joto cha ndani ya mwili.
Mabadiliko ya hali ya hewa yanasogeza nayanaongeza mawimbi ya joto, na upatikanaji wa upoezaji, hasa kiyoyozi, utakuwa muhimu katika siku zijazo.
– “Hatari ya kujiandaa vibaya” –
Utafiti huo, uliochapishwa katika Jarida la Nature Sustainability, unatabiri kwamba watu bilioni 3.79 duniani kote wanaweza kuwa katika hali ya joto kali ifikapo katikati ya karne.
Hii ingeongeza sana mahitaji ya nishati ya kiyoyozi katika nchi zinazoendelea, ambapo matokeo ya kiafya yangekuwa makubwa zaidi. India, Ufilipino, na Bangladesh zingekuwa miongoni mwa idadi ya watu walioathiriwa zaidi.
Mabadiliko muhimu zaidi katika “siku za kiwango cha kupoa” – halijoto ya juu ya kutosha kuhitaji mfumo wa kupoa, kama vile kiyoyozi au feni – yanatarajiwa kwa nchi za kitropiki au za ikweta, haswa barani Afrika.
Jamhuri ya Afrika ya Kati, Nigeria, Sudan Kusini, Laos, na Brazil zilikumbwa na ongezeko kubwa zaidi la halijoto ya juu hatari.
“Kwa kifupi, ni idadi ya watu walio katika hali duni zaidi ambao watachukua mzigo mkubwa wa ongezeko hili la joto, kama ilivyoangaziwa na utafiti wetu,” Radhika Khosla, mtaalamu wa hali ya hewa mijini na mwandishi mwenza wa utafiti huo, ameliambia shirika la habari la AFP.
Lakini nchi tajiri, zilizoko katika hali ya hewa ya baridi ya kitamaduni, “pia zinakabiliwa na tatizo kubwa, hata kama nyingi bado hazijafahamu,” ameongeza.
Nchi kama Canada, Urusi, na Finland zinaweza kupata kupungua kwa kasi kwa “siku za kiwango cha joto” (halijoto ya chini ya kutosha kuhitaji joto la ndani) katika hali ya joto ya 2°C.
Hata hivyo, hata ongezeko la wastani la halijoto litahisiwa zaidi katika nchi ambazo hazijaundwa kuhimili joto, waandishi wamebainisha.
Katika nchi hizi, nyumba na majengo kwa ujumla yameundwa ili kuongeza mwanga wa jua na kupunguza uingizaji hewa, na usafiri wa umma hufanya kazi bila kiyoyozi.
Baadhi ya nchi zenye hali ya hewa ya baridi zinaweza kuona kupungua kwa bili zao za joto, Lizana amesema, lakini mwishowe, akiba hii inaweza kupunguzwa na gharama za kiyoyozi, haswa barani Ulaya ambapo kiyoyozi bado si cha kawaida.
“Nchi tajiri zaidi haziwezi kukaa kimya na kudhani zitafaulu – katika visa vingi, hazina maandalizi ya kutosha kwa wimbi la joto linalotusubiri katika miaka ijayo,” amesema.
© 2026 AFP