Mahakama Kuu ya Marekani imeamua siku ya Ijumaa kwamba sehemu kubwa ya ushuru uliowekwa na Donald Trump tangu kurudi kwake Ikulu ya Marekani ni kinyume cha sheria, na kuvunja nguzo muhimu ya ajenda yake ya kiuchumi. Hata hivyo, rais wa Marekani ametangaza jioni hiyo kwamba amesaini amri ya utendaji inayoweka ushuru mpya wa 10% duniani, kuanzia Februari 24, kwa kipindi cha siku 150.
Imechapishwa: Imehaririwa:
Dakika 3 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
- Je, kuna haja ya pesa kurejeshwa?
Uamuzi wa Mahakama Kuu unabatilisha kwa ufanisi ushuru unaoitwa “wa pande zote”, ambao ulikuwa umewekwa kwa karibu bidhaa zote zinazoingia Marekani. Hata hivyo, uamuzi huu hauathiri ushuru unaotumika kwa baadhi ya sekta kama vile magari, chuma na alumini, au dawa.
Kulingana na Gregory Daco, mchumi mkuu katika EY-Parthenon, matokeo ya moja kwa moja yatakuwa kupungua kwa kiwango cha wastani cha ushuru kinachotumika kwa bidhaa zinazoagizwa kutoka nje, ambacho kinapaswa kushuka kutoka 16.8% hadi takriban 9.5%. Matokeo mengine ni kwamba makampuni ambayo yamelipa ushuru huu yanaweza kuomba kurejeshewa pesa. Baadhi yao yalikuwa tayari yametarajia uamuzi huo kwa kuwasilisha rufaa kwa hatua hiyo.
Hata hivyo, bado ni vigumu kubaini kiasi halisi, huku wachumi wakikadiria kwamba mapato yanayotokana na ushuru huu unaoitwa wa pande zote yalikuwa kati ya dola bilioni 130 na dola bilioni 140 mwaka 2025. Donald Trump alichora picha mbaya kwa makusudi katikati ya mwezi Januari, akizungumzia “mamia ya mabilioni ya dola” yatakayolipwa iwapo kutatokea uamuzi mbaya wa Mahakama Kuu.
Siku ya Ijumaa, alikuwa mkweli zaidi, akisema kwamba suala hilo litatatuliwa mahakamani. Gavana wa Illinois kutoka chama cha Democratic tayari ametuma ombi la marejesho ya dola 1,700 kwa kila kaya, kulingana na makadirio kutoka Chuo Kikuu cha Yale. Mwenzake huko California, kwa upande wake, anabainisha kwamba serikali inapaswa kuwalipa wanunuzi.
Changamoto kwa mazungumzo
Mbali na athari za moja kwa moja, uamuzi wa Mahakama Kuu unaweza kuathiri uwezo wa serikali wa kusaini mikataba ya biashara na washirika wake, ambao nia yao ya kupunguza ushuru ilichangia pakubwa katika mazungumzo ya ufunguzi.
Waziri wa Fedha wa Marekani Scott Bessent alikiri katika wiki za hivi karibuni kwamba uamuzi kama huo unahatarisha kuinyima serikali “unyumbufu unaotolewa na matumizi ya ushuru” kama njia ya kujadiliana.
Lakini Ikulu ya White House ilifafanua kwa shirika la habari la AFP jioni hiyo kwamba nchi zilizosaini makubaliano sasa pia zilikuwa chini ya kiwango kipya cha ushuru cha 10% kilichoainishwa katika agizo la kiutendaji lililosainiwa hivi karibuni na rais, ikilinganishwa na, kwa mfano, 15% hapo awali kwa Umoja wa Ulaya (EU) na Japan, na 18% kwa India.
Je, serikali ina njia mbadala gani?
Agizo la kutendaji lililosainiwa jioni hiyo na Donald Trump linatokana na Sheria ya Biashara ya mwaka 1974 ambayo inaruhusu rais kusawazisha upya biashara kati ya Marekani na washirika wake wa kiuchumi wakati usawa mkubwa katika urari wa malipo unapoonyeshwa. Hata hivyo, ina hasara ya kuwa ya muda tu, ikiwa na kikomo cha siku 150. Baada ya siku 150, serikali lazima ipate kura kutoka kwa Bunge ikiwa inataka kudumisha ushuru huu kwa muda usiojulikana.
Soma piaMahakama Kuu yaamua baadhi ya ushuru uliowekwa na Donald Trump kuwa kinyume cha sheria
Suluhisho dhahiri zaidi kwa serikali litakuwa kupitisha sheria kupitia Bunge ikiipa mamlaka muhimu ya kurejesha ushuru huo. Hata hivyo, matokeo kama hayo yanaweza kuwa marefu na magumu kufikia kadri uchaguzi wa katikati ya muhula unavyokaribia na baadhi ya Warepublican wameelezea kutoridhishwa kuhusu matumizi makubwa ya ushuru ya Donald Trump.