Seyyed Abbas Araghchi Waziri wa Mashauri ya Kigeni wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran amesisitiza katika barua yake kwa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kwamba: Hatua ya Marekani na Troika ya Ulaya ya kurejesha maazimio ya awali ya Baraza la Usalama dhidi ya Iran haina msingi wa kisheria wala kisiasa na haikubaliwi na Tehran.
Katika barua yake kwa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres, Araghchi alisema: “Hatua ya Marekani, Ufaransa, Uingereza na Ujerumani ya kurejesha maazimio ya awali ya Baraza la Usalama haina uungaji mkono wa kisheria na kisiasa, na Jamhuri ya Kiislamu ya Iran inaliona hilo kuwa ni kinyume na kanuni na viwango vya kimataifa.”
Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran aliendelea kueleza katika barua yake hiyo: “Tangazo la nchi tatu za Ulaya kuanza mchakato wa kile kinachoitwa utaratibu wa snapback lina dosari za kisheria na kiutaratibu na hivyo hatua hiyo haikubaliki na ni kama vile haikuweko.”
Hatua hii ya nchi hizo tatu imechukuliwa wakati mataifa hayo yenyewe yamekataa kutekeleza majukumu yao, yamekataa kuzingatia utaratibu wa utatuzi wa migogoro katika JCPOA, yameendelea kudhoofisha azimio nambari 2231 (2015) kwa kudai mipango zaidi ya upeo wake, na hata yameunga mkono mashambulizi ya kijeshi kwenye vituo vya amani nchini Iran vilivyoko chini ya usimamizi wa Wakala wa Kimataifa wa Nishati ya Atomiki (IAEA).
Araqchi alisisitiza: Kutegemea kwao kile kinachoitwa utaratibu wa snapback ni matumizi mabaya ya wazi ya mchakato.
Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran amesema katika barua hiyo: “Kifungu cha 11 cha kiutendaji cha azimio nambari 2231 kinasema kwamba, Baraza la Usalama lazima “lizingatie maoni ya nchi husika.” Inasikitisha kwamba licha ya misimamo ya wazi ya nchi wanachama wengine wa makubaliano ya JCPOA, hususan Iran, China na Russia, Rais wa Baraza hilo aliiweka rasimu ya azimio hilo ili ipigiwe kura.
Barua hiyo inasisitiza kuwa: Kama ilivyosisitizwa katika barua ya pamoja ya Mawaziri wa Mambo ya Nje wa China, Iran na Russia ya tarehe 28 Agosti 2025, Baraza la Usalama haliwezi kuchukua hatua kwa msingi wa taarifa yenye kasoro ya nchi hizo tatu za Ulaya. Hatua yoyote ambayo ni kinyume au inakinzana na azimio 2231 haiwezi kuleta wajibu wa kisheria kwa nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa.
Hapo awali, katika kikao na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Rais wa Iran Masoud Pezeshkian alisema: “Hatua ya Iran kutekeleza ahadi zake na kuweko upinzani wa Russia na China, kutekeleza harakka na kurudisha vikwazo ni kinyume cha maadili na kinyume cha sheria.”
Utaratibu wa snapback ni sehemu ya azimio nambari 2231 la Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa, ambalo lilipitishwa baada ya kutiwa saini makubaliano ya nyuklia ya JCPOA mwaka 2015. Utaratibu huu unaziruhusu nchi wanachama wa JCPOA (Marekani, Russia, China, Ufaransa, Uingereza na Ujerumani) kuanzisha mchakato wa kurejesha vikwazo vya awali vya Baraza la Usalama ikiwa Iran itakiuka ahadi yake ya JCPOA.
Jamhuri ya Kiislamu ya Iran inachukulia “utaratibu wa snapback” kuwa ni batili kisheria na kisiasa. Iran inaamini kuwa Marekani si mshirika tena katika mapatano ya JCPOA baada ya kujitoa rasmi katika mapatano hayo mwaka 2018 na hivyo haina haki ya kutumia mifumo iliyomo ndani ya mapatano hayo, ikiwa ni pamoja na snapback.
Iran inatumia hoja kwamba, nchi za Ulaya pia hazijatekeleza wajibu wao chini ya JCPOA, hivyo haziwezi kuituhumu Iran kwa kukiuka makubaliano hayo na kuanzisha utaratibu wa snapback. Iran na baadhi ya nchi, kama vile Russia na Uchina, zinaamini kwamba, kuanzisha utaratibu wa snapback kunahitaji maafikiano au mchakato mahususi wa kisheria ambao haujafuatwa katika matukio ya hivi majuzi.
Kwa mujibu wa sheria za kimataifa, nchi ambayo imejiondoa katika makubaliano haiwezi tena kutumia taratibu zake. Kwa hivyo, jaribio la Marekani la kuwezesha utaratibu wa snapback katika miaka inayofuata halina uhalali wa kisheria na ni kinyume na vipengee vya azimio 2231 la Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa.
Kuamilisha utaratibu wa snapback bila kupitia taratibu za kisheria na bila kuthibitisha ukiukaji mkubwa wa makubaliano kunapingana na kanuni ya kutotumia Baraza la Usalama kama chombo cha kufikia malengo binafsi. Hatua hii inaweza kutilia shaka uaminifu wa taasisi za kimataifa na kudhoofisha ushirikiano wa pande nyingi.
China na Russia, wanachama wawili wa kudumu wa Baraza la Usalama, wamepinga uanzishaji wa utaratibu wa snapback, na kuuita kuwa ni kinyume cha sheria. Iran inachukulia utekelezwaji wa utaratibu huu sio tu kwamba, hauna msingi wa kisheria, bali ni ukiukaji wa maazimio ya Umoja wa Mataifa, hatua ambayo inaweza kuwa na matokeo mabaya ya kisiasa na kisheria kwa mfumo wa kimataifa.