Orodha ya kaunti 10 zilizopokea mgao mkubwa zaidi katika bajeti ya Kenya ya 2026/27

• Hazina ya Taifa imetenga jumla ya KSh bilioni 428.0 kama mgao wa usawa kwa serikali zote 47 za kaunti, kiwango kinachowakilisha asilimia 21.0 ya mapato halisi ya taifa yaliyokusanywa katika mwaka wa msingi wa 2022/23
• Kaunti ya Jiji la Nairobi imepokea mgao mkubwa zaidi wa usawa katika bajeti ya Kenya ya mwaka wa fedha 2026/27 kwa kiasi cha KSh bilioni 22.1, ikifuatiwa na Nakuru kwa KSh bilioni 14.9 na Turkana kwa KSh bilioni 14.3
• Kakamega na Kiambu zinakamilisha orodha ya kaunti tano za juu kwa kupokea mgao wa KSh bilioni 14.1 na KSh bilioni 13.5 mtawalia, huku Kaunti ya Lamu ikipokea mgao mdogo zaidi wa KSh bilioni 4.0

Hazina ya Taifa imechapisha mgawanyo kamili wa mgao wa usawa kwa serikali za kaunti kwa mwaka wa fedha 2026/27, huku Kaunti ya Jiji la Nairobi ikipokea sehemu kubwa zaidi ya KSh bilioni 428.0.

Mgao huo, uliofafanuliwa katika Mwongozo wa Mwananchi wa Bajeti, unafuata fomula ya Tume ya Ugawaji wa Mapato (CRA) inayoweka kipaumbele kwa idadi ya watu, viwango vya umaskini, ukubwa wa eneo la ardhi, na mgao wa msingi sawa ili kuhakikisha maendeleo yenye uwiano katika kaunti zote 47.

Pia soma

Mbunge wa UDA Alipuka Kuhusu Bajeti, Asisitiza Kaskazini mwa Kenya Kumesahaulika: “Tumetengwa”

Mgao wa usawa huamuliwaje?

Tume ya Ugawaji wa Mapato (CRA) hupendekeza fomula ya kugawa mapato kati ya kaunti, ambayo huidhinishwa na Bunge.

Vigezo vikuu ni pamoja na:

• Idadi ya watu (45%)
• Umaskini (20%)
• Ukubwa wa eneo la ardhi (8%)
• Mgao wa msingi sawa (25%) ili kuhakikisha kila kaunti inapokea kiwango cha chini cha fedha.

Asilimia 2 iliyobaki hutengwa kwa nidhamu ya kifedha na matumizi ya maendeleo.

Fomula hii inalenga kuweka uwiano kati ya usawa na ufanisi, kwa kutoa rasilimali zaidi kwa kaunti zenye mahitaji makubwa huku ikihakikisha hakuna kaunti inayobaki nyuma.

Kwa mwaka wa fedha 2026/27, jumla ya mgao wa usawa wa KSh bilioni 428.0 ni juu kidogo kuliko mgao wa mwaka uliopita, jambo linaloonyesha ukuaji wa mapato ya taifa.

Hata hivyo, asilimia ya mgao (21% ya mapato halisi) imebaki bila kubadilika kutoka kiwango cha msingi, huku serikali ikiendelea na mkakati wake wa kuimarisha nidhamu ya kifedha.

Ni kaunti zipi zilipokea mgao mkubwa zaidi?

Pia soma

Magazeti ya Kenya, Juni 12: Jinsi elimu, afya zilivyopewa mapande makubwa katika bajeti ya 2026/27

Jedwali lifuatalo linaonyesha kaunti 10 zilizoongoza kwa mgao wa usawa katika mwaka wa fedha 2026/27:

Jiji la Nairobi linaongoza orodha hasa kutokana na idadi kubwa ya wakazi wake, ambayo inachangia asilimia 45 ya uzito katika fomula ya ugawaji wa mapato.

Nakuru na Turkana zinafuata kwa karibu, huku Turkana ikinufaika na uzito wa ziada kutokana na eneo lake kubwa la ardhi na kiwango cha juu cha umaskini.

Kaunti ya Lamu ilipokea mgao mdogo zaidi wa KSh bilioni 4.0, jambo linaloakisi idadi yake ndogo ya watu na eneo dogo la ardhi ikilinganishwa na kaunti kubwa zaidi.

Tharaka-Nithi, Elgeyo-Marakwet, Isiolo na Taita-Taveta pia zilipokea mgao mdogo kiasi kutokana na idadi ndogo ya wakazi na viwango vya chini vya umaskini.

Ni fedha gani nyingine zinazopatikana kwa kaunti?

Mbali na mgao wa usawa, kaunti hupokea mgao wa masharti (conditional allocations) kutoka kwa serikali ya kitaifa na washirika wa maendeleo.

Pia soma

Kutoka Enzi ya Uhuru hadi Ruto: Jinsi Bajeti ya Kenya Imekuwa Ikipanda Kadri Miaka Imekuwa Ikisonga

Katika mwaka wa fedha 2026/27, mgao huo unafikia:

• KSh bilioni 16.6 kutoka kwa serikali ya kitaifa.
• KSh bilioni 57.4 kutoka kwa washirika wa maendeleo.

Mgao wa masharti huhusishwa na miradi au programu maalum, kama vile:

• Mpango wa Kenya Urban Programme (KSh bilioni 18.6).
• Mradi wa Kenya Informal Settlement Improvement Project (KSh bilioni 2.7).
• Mpango wa Kenya Primary Education Equity in Learning (KSh bilioni 7.1).

Fedha hizi lazima zitumike kwa madhumuni yaliyokusudiwa na ziko chini ya usimamizi wa Hazina ya Taifa na washirika wa maendeleo.

Serikali ya kitaifa pia imetenga:

• KSh bilioni 61.8 kwa Mfuko wa Maendeleo ya Maeneo Bunge wa Serikali ya Kitaifa (NG-CDF).
• KSh bilioni 10.3 kwa Mfuko wa Usawazishaji (Equalisation Fund) kwa maeneo yaliyotengwa kimaendeleo.
• KSh bilioni 4.9 kwa Mfuko wa Kitaifa wa Utekelezaji wa Hatua za Kuwezesha Makundi Maalum (NG-AAF).

Fedha hizi zinakamilisha rasilimali zinazopatikana kwa serikali za kaunti.

Read ENGLISH VERSION

Je, unayo taarifa ya kusisimua ambayo ungependa tuichapishe? Tafadhali, wasiliana nasi kupitia news@tuko.co.ke au WhatsApp: 0732482690.

Chanzo: TUKO.co.ke