Commando Hadi Kaburini! Mila ya Waluhya ya Kuzika Maiti Bila Chupi Yafichua Imani za Kale

• Katika jamii za jadi za Kiafrika, kuzaliwa, kupewa jina, tohara, ndoa na kifo ni matukio ya kawaida yanayoashiria hatua mbalimbali za maisha
• Baada ya kifo cha mtu, ni matamanio ya kila familia au jamii kumpa marehemu mazishi ya heshima kulingana na mila na desturi zao
• Hii ndiyo sababu sherehe za mazishi hutofautiana kutoka jamii moja hadi nyingine

Baadhi ya jamii hurejelea mazishi kama harusi ya mwisho, huku nyingine zikiyachukulia kama hitimisho ambalo lisipofanywa ipasavyo, ndugu wa marehemu wataendelea kusumbuliwa na roho ya aliyefariki.

Baadhi ya watu, katika wosia wao wa mwisho, huwaeleza ndugu zao kile wanachotaka kifanywe wanapofariki dunia, maombi ambayo mara nyingi hutekelezwa ili kuepuka kuikasirisha roho ya marehemu.

Katika matakwa yao ya mwisho, baadhi ya watu huchagua kuchomwa moto (cremation), wengine kuzikwa, baadhi huomba majeneza ya gharama kubwa, saa, vito vya thamani, viatu na mavazi, huku wengine wakitaka kila kitu kiwe rahisi na bila gharama zisizo za lazima.

Pia soma

Maisha ya Kifalme: Shamba la Sonko Mua Hills Lafichua Utajiri Wake wa Kweli

Kwa mfano, Wamisri waliamini kuwa safari ya kwenda maisha ya baada ya kifo ilikuwa ndefu, hivyo waliwazika wafu wao pamoja na chakula, maji na divai ili kuwasaidia katika safari hiyo.

Mila za mazishi za Waluhya

Ingawa hilo lilikuwa jambo la kawaida kwao, kwa baadhi ya makabila madogo ya Waluhya linachukuliwa kuwa mwiko na linaweza kusababisha madhara makubwa.

Kulingana na Mary Lusia, mwanamke mzee kutoka jamii ya Kabras, kumzika mtu akiwa na vito vya thamani hakukubaliki.

Iwapo hilo lingefanyika, mwili ungelazimika kufukuliwa na vito hivyo kuondolewa kabla ya kuzikwa tena.

“Ina madhara makubwa. Roho ya marehemu inaweza kuwasumbua walio hai katika jamii husika. Mtu alipaswa kuzikwa jinsi alivyozaliwa, la sivyo hangekubaliwa na miungu ya ulimwengu wa pili,” alieleza.

Kuzikwa bila sidiria na nguo za ndani

Imani hiyo ilikuwa kubwa kiasi kwamba watu waliokufa walizikwa bila baadhi ya mavazi ya ndani kama vile chupi na sidiria. Ikiwa mtu angezikwa akiwa amevaa mavazi hayo, iliaminika kuwa laana ya utasa ingeweza kuwapata vizazi vyake.

“Mwanamke alizikwa bila chupi ya ndani wala sidiria. Alivalishwa kamisi ndefu na gauni jeupe; ikiwa ni lazima, kitambaa kilicholegezwa huwekwa kichwani kufunika nywele zake ambazo hazipaswi kusokotwa,” alisema Lusia.

Pia soma

Magazeti ya Kenya, Juni 14: Macho kwa Ruto huku Wakenya wakitarajia kushuka kwa bei ya mafuta

“Kwa mwanaume, tai na mkanda wake vilifunguliwa, shati lake kufunguliwa vifungo huku suruali yake ikifunguliwa zipu. Kama mwanamke, naye pia alizikwa bila chupi ya ndani,” alisema Josephat Shitama, mwenyekiti wa jamii ya Isukha.

Mzee Shitama alikumbuka kuwa ilikuwa vigumu kwa waombolezaji kugundua mabadiliko hayo kwa sababu yalifanywa dakika za mwisho kabla ya msafara wa mazishi kuanza.

Shughuli hiyo haikufanywa na mtu yeyote tu katika mazishi.

“Wanaume na wanawake wazee wenye umri wa zaidi ya miaka 70 kutoka jamii ya marehemu walipewa jukumu la kufanya marekebisho hayo kulingana na jinsia ya marehemu,” alisema.

Aidha, marehemu alipaswa kuzikwa akiwa amevaa mavazi safi yasiyo na doa.

Wakati mwanaume alivishwa shati jeupe lisilo na mapambo na suruali nyeusi, mwanamke alivishwa gauni jeupe.

“Rangi isiyo na doa inaashiria usafi. Alipaswa kwenda katika ulimwengu wa pili akiwa msafi kama alivyozaliwa,” aliongeza Lusia.

Madhara ya kutofuata mila hizo

Kutofuata desturi hizi za jadi kuliaminika kusababisha roho ya marehemu kuwasumbua walio hai.

Hali hiyo ingeweza kusababisha vifo vya ghafla, magonjwa ya kushtukiza na mikasa mbalimbali.

Vilevile, kuanzia saa sita usiku hadi wakati wa mazishi, washiriki wa kanisa ambalo marehemu alikuwa akiabudu waliimba na kucheza nyimbo za jadi huku wakizunguka jeneza.

Pia soma

George Ruto azua mjadala baada ya kudai aliwahi ‘kusota’ ile mbaya: “Nimekosa hata bundles”

Nyimbo hizo ziliaminika kuziamsha roho za mababu ambao wangemkaribisha marehemu katika ulimwengu wa pili.

“Iliaminika kuwa roho za mababu hutoka makaburini mwao kuanzia saa sita usiku hadi saa kumi alfajiri. Wakati huu nyimbo huongezwa nguvu ili kuziita roho za mababu. Kwa kufanya hivyo, tuliamini kuwa roho ya mpendwa wao ingetulia kwa amani,” alisema Shitama.

Mila mpya za mazishi

Hata hivyo, kutokana na ujio wa teknolojia ya kisasa, mazishi yamechukua mkondo tofauti.

Desturi mpya zimekubaliwa kama vile kuchoma miili ya marehemu na hata kukata miili vipande vipande na kuwalisha tai wanaosubiri, kama ilivyo katika jamii ya Tibet ya Asia Mashariki.

Mila hizi mpya zimezidi kufifisha desturi nyingi za jadi.

Hali hii iliongezeka hasa wakati wa janga la COVID-19.

“Kama hatua ya kudhibiti kuenea kwa virusi hatari vya corona, jamii nyingi zililazimika kuwazika wapendwa wao katika makaburi ya mijini ambapo miili hushughulikiwa na watu wenye uzoefu mdogo,” alibainisha.

Shitama alihusisha ujio wa desturi hizi mpya za mazishi na ongezeko la vifo vya ghafla na magonjwa yanayowasumbua watu leo.

Pia soma

Zari Hassan Atangaza Kutamatika kwa Ndoa Yake na Mumewe Shakib Cham: “Baada ya Tafakari ya Kina”

“Kulingana na jamii ya Waluhya, baada ya mtu kufa, roho yake huzunguka kwa siku 40 kabla ya kwenda katika ulimwengu wa pili. Kipindi hiki huitwa Luvego miongoni mwa Waluhya. Katika kipindi hiki, vifo vya ghafla, magonjwa na mikasa vitashuhudiwa ikiwa marehemu hakupata mazishi yanayostahili,” alisema Shitama.

Aliitaka Wizara ya Elimu kuandaa mkakati utakaowezesha kuingizwa kwa masomo ya utamaduni na mila katika masomo ya kawaida ili kuhakikisha baadhi ya desturi hizi hazitoweki.

Read ENGLISH VERSION

Je, unayo taarifa ya kusisimua ambayo ungependa tuichapishe? Tafadhali, wasiliana nasi kupitia news@tuko.co.ke au WhatsApp: 0732482690.

Chanzo: TUKO.co.ke