Katika ripoti iliyochapishwa hivi karibuni, Umoja wa Afrika (AU), Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB), na Umoja wa Mataifa wanaelezea wasiwasi wao kuhusu athari kubwa ambayo vita vilivyoanzishwa na Israel na Marekani dhidi ya Iran vinaweza kusababisha kwenye mizania mikubwa ya kiuchumi na kifedha ya nchi za Afrika.
Imechapishwa:
Dakika 3 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
Ingawa vita vya Iran vina athari kubwa za kiuchumi duniani kote, Umoja wa Afrika (AU), Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB), shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Maendeleo (UNDP) , na Tume ya Uchumi ya Umoja wa Mataifa ya Afrika (UNECA) zinaelezea, katika ripoti ya pamoja, athari zinazowezekana za mgogoro unaoendelea kwa bara la Afrika, ambalo hupokea 15.8% ya uagizaji wake kutoka Mashariki ya Kati na kusafirisha nje 10.9% ya bidhaa zake huko.
Hati hiyo iliyotumwa kwa shirika la habari la AFP siku ya Jumamosi, Aprili 4, inaibua wasiwasi kuhusu “hatari kubwa” kwa Afrika, ambapo “mgogoro huo unaweza kuongezeka haraka na kuwa mgogoro wa gharama za maisha.” Waandishi wake wana wasiwasi hasa kuhusu kupanda kwa bei za mafuta, chakula, mizigo, na bima, pamoja na shinikizo ambalo hili litaweka kwenye viwango vya ubadilishaji wa fedha na athari zake kwenye bajeti za kitaifa.
Ingawa msimu wa kupanda umeanza katika kilimo—na utaendelea hadi Mei—ugumu katika kusafirisha gesi asilia iliyoyeyushwa (LNG) kutoka Ghuba tayari unapunguza uzalishaji na upatikanaji wa mbolea, ambazo pia zinazidi kuwa ghali. Hatimaye, upande wa fedha, sarafu 29 za Afrika tayari zimepungua thamani, na hivyo kuongeza gharama ya deni na uagizaji, na hivyo kupunguza akiba ya fedha za kigeni.
Mafanikio yaliyorekodiwa na baadhi ya nchi hayatafidia hasara katika bara zima
Baadhi ya nchi zinaweza kufaidika na mgogoro huo, kama vile Nigeria, mzalishaji wa mafuta; Msumbiji, mzalishaji wa LNG, ambayo thamani yake inaongezeka; Afrika Kusini, Namibia, na Mauritius, ambazo bandari zake zitafaidika na mabadiliko ya biashara; na Kenya na Ethiopia, ambazo zinapaswa kuona faida kubwa katika sekta ya usafiri wa anga.
Hata hivyo, AU na Umoja wa Mataifa wanabaini kwamba faida hizi – ingawa hazina usawa – hazitafidia athari ya bara hilo katika suala la mfumuko wa bei, bajeti, na usalama wa chakula. Pia zinaashiria hatari ya kuongezeka kwa migogoro kuhusu udhibiti wa bandari, madini, na usalama katika Bahari Nyekundu. Kuhusu shughuli za kibinadamu, gharama zao pia zitaongezeka, huku wafadhili wakiamua kuelekeza fedha zao kwenye vipaumbele vingine – jambo ambalo tayari walikuwa wameanza kufanya hata kabla ya vita katika Mashariki ya Kati.
Ni suluhisho gani zinaweza kupatikana?
Kwanza, kwa muda mfupi, taasisi nne za kikanda – Umoja wa Afrika, Benki ya Maendeleo ya Afrika, Tume ya Uchumi ya Afrika, na shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Maendeleo (UNDP) – zinatoa wito kwa nchi za Afrika kutekeleza hatua za ulinzi wa kijamii ili kuwasaidia watu walio katika mazingira magumu zaidi kukabiliana na hali hiyo. Pia wanapendekeza kuamsha mifumo ya ufadhili wa dharura wa uagizaji, kama vile ununuzi wa pamoja wa mafuta, ikizingatiwa kuwa Mashariki ya Kati inachangia chini ya 16% ya jumla ya uagizaji barani Afrika.
Wanahimiza nchi zinazouza nje hidrokaboni—kama vile Nigeria na Msumbiji—na kwa hivyo zile zinazonufaika na kupanda kwa bei, kuokoa mapato haya ya ziada katika mifuko ya utajiri wa taifa, kwa mfano. Lengo: kupunguza mfumuko wa bei kwa kaya. Kwa muda mrefu, ni muhimu “kuimarisha usalama wa nishati wa nchi za Afrika,” wataalam wanaandika, haswa kwa kukuza uwezo wa kuboresha na vyanzo vya nishati mbadala.
Njia nyingine ni AfCFTA, Eneo la Biashara Huria la Bara la Afrika. Utekelezaji wake lazima uharakishwe, kulingana na taasisi, na uambatane na mageuzi ya kimuundo katika ngazi ya bara.