Magazeti ya Ijumaa, Aprili 10, yaliangazia mada mbalimbali, ikiwemo ripoti kutoka kwa taasisi ya kupambana na ufisadi inayobainisha rushwa katika kaunti mbalimbali nchini Kenya.
Source: UGC
1. Daily Nation
Ripoti mpya imefichua ufisadi uliokithiri serikalini, ikibainisha kaunti ambazo maafisa hupokea rushwa kubwa zaidi, uozo uliopo katika mahakama za mahakimu, na jinsi ajira za utumishi wa umma zinavyouzwa kwa wanaotoa fedha nyingi zaidi.
Tume ya Maadili na Kupambana na Ufisadi (EACC) iligundua kuwa wastani mkubwa zaidi wa rushwa ulilipwa katika Kakamega (KSh 79,305), West Pokot (KSh 16,400), Isiolo (KSh 13,912), Vihiga (KSh 12,389), na Garissa (KSh 12,297). Katika Kakamega, maafisa wa mahakama walipokea kiasi kikubwa zaidi cha fedha.
Utafiti wa Kitaifa wa Jinsia na Ufisadi Kenya 2025 uliripoti kuwa mahakimu walidai wastani mkubwa zaidi wa rushwa wa KSh 164,367, huku kupata ajira serikalini kukihusisha wastani wa rushwa wa KSh 85,033.
Hii ilifuatiwa na kupata zabuni kupitia ununuzi wa umma (KSh 24,020) na kupata pasipoti (KSh 12,514).
Wastani wa kitaifa wa rushwa ulipanda hadi KSh 6,724 mwaka 2025, kutoka KSh 4,878 mwaka 2024.
Kaunti nyingine zenye viwango vya juu vya rushwa ni pamoja na Kericho (KSh 11,799), Nandi (KSh 11,664), Bungoma (KSh 11,048), Meru (KSh 11,014), Elgeyo-Marakwet (KSh 10,962), Laikipia (KSh 10,364), Nyeri (KSh 9,390), Nyandarua (KSh 8,687), Samburu (KSh 8,495), Busia (KSh 8,214), na Nakuru (KSh 6,688).
Viwango vya chini zaidi vilirekodiwa katika Kitui (KSh 2,168), Siaya (KSh 2,155), Nyamira (KSh 1,655), Kilifi (KSh 1,559), na Baringo (KSh 1,314).
Mkurugenzi Mkuu wa EACC, Abdi Mohamud, alitangaza mipango ya kuanzisha uchunguzi wa siri wa uadilifu na ufuatiliaji ulioboreshwa katika sekta zenye rushwa nyingi, kwa lengo la kupunguza kiwango hicho kwa angalau asilimia 20 ndani ya miezi sita.
Ripoti hiyo ilibainisha kuwa rushwa imeenea miongoni mwa maafisa wa polisi, maafisa wa usajili wa kiraia, wafanyakazi wa NTSA, maafisa wa usajili wa ardhi, na maafisa wa usajili wa watu, huku polisi wakibaki kuwa wanaopokea rushwa zaidi.
Katika mwaka uliopita, asilimia 35.5 ya wanaotafuta huduma walikiri kutoa rushwa kwa polisi, asilimia 30 waliwahonga maafisa wa usajili wa kiraia, asilimia 25.4 maafisa wa NTSA, asilimia 23.3 wafanyakazi wa usajili wa ardhi, na asilimia 21.2 maafisa wa usajili wa watu.
Mbali na mahakimu, maafisa wa usajili wa ardhi (KSh 17,996), wawakilishi wa kaunti (KSh 13,038), maafisa wa uhamiaji (KSh 12,102), na waendesha mashtaka (KSh 11,809) walikuwa miongoni mwa wanaodai rushwa kubwa zaidi.
Washiriki wa utafiti walieleza kuwa rushwa mara nyingi huhakikisha huduma za haraka, kama vile kulipa KSh 1,000 kwa cheti cha kifo ambacho kisheria hugharimu KSh 150.
Katika Nakuru, waathiriwa wa unyanyasaji waliripoti kutozwa fedha na wahudumu wa afya ili kupata ripoti za matibabu.
Utafiti huo, uliofanywa kati ya Mei na Septemba 2025 ukihusisha washiriki 16,858, pia ulichunguza mienendo ya kijinsia.
Wanaume walitawala ufisadi katika sekta hatarishi kama NTSA (asilimia 92.9) na polisi (asilimia 89.8), huku wanawake wakielekea zaidi kutoa rushwa ili kupata nyaraka muhimu.
Hata hivyo, wanawake waliathirika zaidi na ufisadi wa kingono, hasa katika hospitali na wakati wa kutafuta ajira.
Unyanyasaji wa kingono kwa misingi ya rushwa uliathiri asilimia 3.4 ya wanawake ikilinganishwa na asilimia 0.8 ya wanaume, huku asilimia 9.3 ya wanawake wakiripoti kuombwa upendeleo wa kingono moja kwa moja.
EACC inapendekeza kuwepo kwa njia salama na za siri za kuripoti kupitia majukwaa ya kidijitali na simu za mkononi, malipo ya lazima ya ada kwa njia ya kielektroniki kwa huduma zilizo katika hatari kubwa, na taratibu wazi za kinidhamu ili kudhibiti rushwa na unyanyasaji wa kingono.
Pia inapendekeza kuundwa kwa kikosi kazi cha kuchunguza rushwa ya mahakama katika kaunti kama Kakamega.
Chanzo: TUKO.co.ke