Jumatatu, Juni 29, magazeti ya kitaifa yaliandika kwa kina kuhusu madai ya utekaji nyara na mateso ya wanaharakati wakati wa maandamano ya ukumbusho wa Gen Z. Machapisho mengine pia yaliripoti kuhusu faili la siri lililotumwa kwa Rais William Ruto kuhusu mgogoro kati ya maafisa wakuu wa usalama.
Source: UGC
1. Daily Nation
Ripoti ya siri iliyowasilishwa kwa Rais William Ruto inaonya kuwa mvutano wa muda mrefu wa kugombea madaraka kati ya Inspekta Jenerali wa Polisi Douglas Kanja na Tume ya Kitaifa ya Huduma ya Polisi (NPSC), inayoongozwa na Yuda Komora, unatishia usalama wa taifa kuelekea Uchaguzi Mkuu wa mwaka ujao.
Mapambano hayo ya nani mwenye mamlaka ya juu yamesababisha kusimama kwa mchakato wa kupandisha vyeo maafisa wa polisi pamoja na kujaza nafasi muhimu zilizoachwa wazi kutokana na kustaafu, vifo na kujiuzulu. Hali hiyo imeathiri ufanisi wa utendaji wa polisi pamoja na uthabiti wa mfumo wa uongozi.
Mzozo huo pia umeenea hadi kwenye vita vya kudhibiti malipo ya mishahara ya polisi yenye thamani ya shilingi bilioni 60, kati ya makamanda wa polisi na makamishna wa kiraia wa NPSC.
Pia soma
Morara Kebaso na Mbunge wa Borabu Patrick Osero wakamatana makoti, wazua kitimtim matangani
Mkutano wa dharura uliochukua saa tano na kuongozwa na Naibu Rais Kithure Kindiki mnamo Juni 18, 2026, haukufaulu kutatua mkwamo huo. Waliohudhuria walijumuisha Waziri wa Mambo ya Ndani Kipchumba Murkomen pamoja na viongozi wakuu wa polisi.
Chanzo cha mgogoro huo ni mgongano wa majukumu ya kikatiba na kisheria. Awali, Mahakama ya Ajira na Mahusiano Kazini ilimpa Inspekta Jenerali mamlaka ya kipekee ya kupandisha vyeo na kuwafukuza kazi maafisa wa polisi.
Hata hivyo, Chama cha Wanasheria Kenya (LSK), kwa kuungwa mkono na NPSC pamoja na Mamlaka Huru ya Kusimamia Utendaji wa Polisi (IPOA), kilifaulu kuiomba Mahakama ya Rufaa kusimamisha utekelezaji wa uamuzi huo, kikisema kwamba unavuruga mfumo wa mizania na udhibiti wa madaraka uliowekwa na Katiba.
Kufikia mwishoni mwa Juni 2026, Mahakama ya Rufaa ilikuwa bado haijaunda benchi kamili la majaji kusikiliza kesi hiyo, licha ya muda muhimu wa siku 90 wa kuitatua kumalizika Mei 27.
Wakati Inspekta Jenerali Kanja akisisitiza kuwa mamlaka yake huru ya kuongoza Jeshi la Polisi yanapaswa kulindwa, NPSC inasema kuwa Katiba ndiyo inayoipa jukumu la kusimamia rasilimali watu ndani ya Huduma ya Kitaifa ya Polisi.
Kikundi cha Kiufundi cha Kazi (Technical Working Group) kilihitimisha kuwa mkwamo huo unahusisha maswali mazito ya kikatiba kuhusu nani ndiye mwajiri rasmi wa maafisa wa polisi.
Kikundi hicho kinapendekeza Mwanasheria Mkuu wa Serikali aingilie kati na kutoa mwongozo kuhusu namna ya kushughulikia migongano iliyopo kati ya sheria mbalimbali huku taifa likisubiri uamuzi wa mwisho na wenye mamlaka kutoka mahakamani.
2. Taifa Leo
Gazeti la Kiswahili liliripoti kuwa kile kinachoonekana kuwa kurejea kwa matukio ya watu kutoweka kwa lazima katika siku za hivi karibuni kumeibua upya hofu ya kurejea kwa ukandamizaji wa serikali, huku familia za Wakenya waliopotea zikidai waachiliwe mara moja, zikiamini kuwa walitekwa nyara kwa sababu ya kuikosoa serikali.
Kwa mujibu wa ripoti hiyo, angalau watu wanne wametoweka ndani ya wiki moja iliyopita katika maeneo mbalimbali ya Nairobi, huku watu waliokuwa nao mara ya mwisho wakisema walichukuliwa na wanaume wasiojulikana.
Kutoweka kwao kumeweka kivuli katika kipindi cha baada ya maadhimisho ya Juni 25, na kufufua kumbukumbu za misako ya zamani dhidi ya wanaopinga serikali. Hali hiyo pia imeongeza wasiwasi miongoni mwa makundi ya kutetea haki za binadamu na familia za waathiriwa kwamba utekaji wa watu unaweza kurejea kutumiwa kama njia ya kuwanyamazisha wakosoaji wa serikali.
Siku ya Jumapili, familia za baadhi ya waliopotea zilielezea maumivu na mateso wanayopitia huku zikiendelea kuwa na matumaini kuwa wapendwa wao watapatikana salama.
Jitihada zao za kuwatafuta katika vituo mbalimbali vya polisi, hospitali na mochari hadi sasa hazijazaa matunda wala kutoa majibu kuhusu walipo.
Davies Lichuma alishiriki maandamano ya Juni 25 yaliyokuwa ya kuadhimisha miaka miwili tangu vuguvugu la Gen Z la mwaka 2024, lakini hakurejea nyumbani baada ya maandamano hayo.
3. The Standard
Rais William Ruto mnamo Jumapili, Juni 28, aliwashambulia vikali viongozi wa upinzani, akiwataja kuwa “wajinga” na kutangaza kuwa watapata kipigo cha mapema katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2027.
Akizungumza akiwa katika ziara yake Kaunti ya Meru, Rais alisema wapinzani wake wamekuwa viongozi kwa miongo kadhaa bila kuwaletea Wakenya maendeleo yoyote ya maana.
Aliushutumu muungano wa upinzani, ambao umeongeza juhudi za kumuondoa madarakani katika uchaguzi wa mwaka ujao, kwa kutegemea matusi, chuki na siasa za ukabila badala ya kuwasilisha suluhisho kwa matatizo yanayowakabili Wakenya.
“Baadhi ya watu wamekuwa viongozi katika nchi hii kwa miaka 50. Hawana chochote cha kuonyesha. Kazi pekee waliyoifanya ni kunipa jina la ‘Kasongo’. Hawana mpango, hawana ajenda wala hawana programu yoyote,” alisema Rais Ruto.
Katika shambulio lake kali zaidi dhidi ya upinzani hadi sasa, Rais aliwataja viongozi wa upinzani kuwa “wajinga sana” na “hawafikii viwango vya uongozi.”
“Tutawaonyesha kivumbi. Waandae ajenda yao mapema vya kutosha. Bila kufanya hivyo, tutawashinda mapema sana asubuhi,” alisema.
4. The Standard
Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi ya Uganda (CDF), Jenerali Muhoozi Kainerugaba, aliamuru kufungwa kwa NTV Uganda, Spark TV na Daily Monitor, huku akiapa kuanzisha msako mkali dhidi ya vyombo vya habari.
NTV Uganda na Spark TV vilisitisha matangazo yao alfajiri ya Jumapili, Juni 28, huku Daily Monitor nayo ikifungwa katika operesheni ya usiku iliyotekelezwa na vikosi vya usalama.
Saa chache baadaye, Nation Media Group (NMG) yenye makao yake Namuwongo, Kampala, iliripoti kuwa wanajeshi wa Uganda waliwazuia waandishi wa habari waliokuwa wakifanya kazi katika vyombo hivyo kuingia au kutoka katika majengo yao.
“Jeshi lazingira Daily Monitor na NTV baada ya Jenerali Muhoozi kuamuru vifungwe,” NTV iliandika kupitia mtandao wa X.
Jenerali Muhoozi, ambaye ni mwana wa Rais Yoweri Museveni, aliamuru kufungwa kwa vyombo hivyo vya habari baada ya kuchapisha jumbe tata kupitia mtandao wa X, akiahidi kukomesha kile alichokiita “habari mbaya” zinazolenga utawala wa baba yake.
“Nchini Uganda, siamini katika uhuru wa vyombo vya habari! Vyombo vya habari vinapaswa kuongozwa na makada wa mapinduzi. Mzee ameidhinisha mpango wangu wa kufunga NTV na Monitor. Tunaanza mara moja! Kuanzia sasa, habari zote mbaya kuhusu Uganda lazima zipate kibali kutoka ofisini kwangu!” alisema katika machapisho mbalimbali.
CDF huyo, anayejulikana kwa kauli zake zenye utata kwenye mitandao ya kijamii, alisema vituo hivyo havitaruhusiwa kurejea hewani bila idhini yake.
“NTV na Monitor zinafungwa kuanzia leo! NTV na Monitor hazitafunguliwa tena bila ruhusa yangu,” alisisitiza.
Read ENGLISH VERSION
Je, unayo taarifa ya kusisimua ambayo ungependa tuichapishe? Tafadhali, wasiliana nasi kupitia news@tuko.co.ke au WhatsApp: 0732482690.
Chanzo: TUKO.co.ke