Mkutano wa Tabianchi wa Umoja wa Mataifa (COP30) unafunguliwa leo Jumatatu, Novemba 10, huko Belém, nchini Brazil. Kama kila mwaka, suala la mpito wa nishati duniani na mafuta ya visukuku litajadiliwaa.
Imechapishwa:
Dakika 4 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
Na Elisa Barthès. Habari iliyopokelewa na Raphaël Morán, Géraud Bosman-Delzons, na Jeanne Richard
Miongoni mwa nchi zinazozalisha mafuta ni nchi mwenyeji. Brazil, kwa kweli, ni mzalishaji wa nane kwa ukubwa duniani. Siku ya Jumanne, Oktoba 21, kampuni ya mafuta inayomilikiwa na serikali ya Brazil Petrobras ilipata idhini ya kuchimba hidrokaboni kwenye pwani ya Amazon. Mradi huu, ulioungwa mkono na rais wa Brazil kutoka mrengo wa kushoto Luiz Inácio Lula da Silva, kwa wanamazingira, ni ishara ya utata wake kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa.
Miongoni mwa nchi zinazozalisha mafuta ni nchi mwenyeji. Brazil, kwa kweli, ni mzalishaji wa nane kwa ukubwa duniani. Siku ya Jumanne, Oktoba 21, kampuni ya mafuta inayomilikiwa na serikali ya Brazil Petrobras ilipata idhini ya kuchimba hidrokaboni kwenye pwani ya Amazon. Mradi huu, ulioungwa mkono na rais wa Brazil kutoka mrengo wa kushoto Luiz Inácio Lula da Silva, kwa wanamazingira, ni ishara ya utata wake kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa.
Hata hivyo, Rais wa Brazili Luiz Inácio Lula da Silva alikuwa ameweka ulinzi wa msitu wa mvua wa Amazon kipaumbele chake. Tangu kuanza kwa muhula wake mwezi Januari 2023, ukataji miti umepungua sana, na kufikia kiwango chake cha chini kabisa katika miaka kumi na moja kati ya mwezi Agosti 2024 na Julai 2025. Aliporejea madarakani, rais wa Brazil pia alianzisha tena Mfuko wa Amazon, utaratibu wa ufadhili wa kimataifa uliosimamishwa chini ya mtangulizi wake Jair Bolsonaro, na kuanzisha mpango wa ufadhili wa uhifadhi wa misitu iliyo hatarini kutoweka, TFFF.
“Rais Lula anafahamu suala la hali ya hewa, hasa kwa vile alitambua kwamba matokeo ya ongezeko la joto duniani yanaathiri kwa kiasi kikubwa watu maskini zaidi,” anaelezea André Corrêa Do Lago, mwenyekiti wa COP30. Hata hivyo, mnamo Oktoba 21, 2025, mtu anayedai kuwa “kiongozi wa Tabinchi,” kulingana na shirika linalotetea Tabianchi nchini Brazil, aliidhinisha uchunguzi wa kisima cha chini ya maji kilomita 500 kutoka mlangoni mwa Mto Amazon. Kampuni hiyo ilisema katika taarifa kwa vyombo vya habari kwamba ilitaka “kuanza kuchimba mara moja.” Eneo hilo liko katika hifadhi kubwa ya asili, na uchimbaji wa mafuta unaweza kuhatarisha miamba ya matumbawe na mikoko. Shirika la Greenpeace nchini Brazil linalaani hili kama “maneno ya kijani yaliyochafuliwa na mafuta.”
Uenyekiti wa COP30 “unatuma jumbe zinazokinzana.”
“Ukiangalia masharti yake ya awali, amekuwa akiona suala la mafuta ya visukuku kama njia ya kupata mapato ya kutokomeza umaskini,” anasema Rebecca Thissen wa shirika lisilo la kiserikali la Climate Action Network International. Kulingana na Thissen, tangazo hili si “haliji kwa bahati nasibu.” Luiz Inácio Lula da Silva tayari anajiandaa kwa uchaguzi wa urais wa 2026. Mpinzani wake mkuu, Jair Bolsonaro, yuko gerezani. Anashutumiwa kwa jaribio la mapinduzi. Lakini chama chake cha mrengo wa kulia kinasalia hai na kinaweza kutishia kuchaguliwa tena kwa rais wa mrengo wa kushoto. “Nadhani nia ya Lula ni kuonyesha kwamba bado yupo sana kwenye ajenda yake ya kijamii,” Thissen anaeleza.
Mafuta kama njia ya kupambana na umaskini ni wazo la muda mrefu. “Kwa miaka mingi, ndoto ya Brazil ilikuwa kupata mafuta, kwa sababu ilionekana kuwa suluhisho la kila kitu. Kuna kizazi kizima, kile ambacho Rais ni sehemu yake, ambacho kimekuwa kikihusisha mafuta na maendeleo,” anaelezea mwenyekiti wa COP30 André Corrêa Do Lago. Na ingawa Ijumaa, Novemba 7, Lula alitoa wito wa kuondolewa kwa mafuta ya visukuku “kwa haki” na “kwa utaratibu”, katika siku ya pili ya mkutano wa wakuu wa nchi nchini Brazil, rais wa Brazil kimsingi anadai mchakato “wa haki”. Kwa hivyo hii inahitaji “upatikanaji wa teknolojia na ufadhili kwa nchi za Kusini mwa Dunia.” Kulingana naye, “kuelekeza sehemu ya faida kutoka kwa uzalishaji wa mafuta kuelekea mpito wa nishati bado ni njia inayofaa kwa nchi zinazoendelea.”
Kwa kweli, ni 0.2% tu ya mapato ya mafuta ya Brazil huenda kwa hatua za mabadiliko ya hali ya hewa, kulingana na ripoti ya Taasisi ya Kitaifa ya Mafunzo ya Juu ya Usalama na Haki (INESC), shirika lisilo la kiserikali lenye makao yake makuu Brasilia. Ilan Zugman, mkurugenzi wa shirika la 350.org Brazil, anahoji uwezekano wa mpito wa nishati. “Hadi sasa, tunaona tu upanuzi wa shughuli za mafuta, na hakuna mpango wa mpito,” analalamika. Anasikita kwamba nchi yake, ambayo “inaweza kujibadilisha kuwa nguvu ya kweli ya kijani,” inapendelea kuunga mkono mafuta ya visukuku badala ya kuzindua mfumo mpya wa viwanda.
Mjadala ndani ya jamii ya Brazil
Hata hivyo, “jamii nyingi za Brazil hazioni kutolingana huku; wanaamini katika wazo la mpito kutoka kwa mafuta,” anaelezea André Corrêa Do Lago. Nchini Brazil, 88% ya uzalishaji wa umeme wa sasa unatoka kwa vyanzo vvyenye Kaboni-Kidogo.