Tume ya Khampepe, iliyoanzishwa Mei mwaka jana, – iliyopewa jina la jaji mstaafu wa kikatiba ambaye ndiye mwenyekiti wake – imepangwa kufanya kikao chake cha kwanza cha umma leo Jumatatu, Novemba 10. Dhamira yake? Kuelewa ni kwa nini uhalifu mdogo wa kisiasa uliofanywa wakati wa enzi ya ubaguzi wa rangi umeshtakiwa katika kipindi cha miaka 20 iliyopita.
Imechapishwa:
Dakika 1 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
Na mwandishi wetu huko Johannesburg, Claire Bargelès
Tume hii inayosubiriwa kwa hamu inatarajiwa kufanya kikao chake cha kwanza cha umma leo Jumatatu, Novemba 10, jijini Johannesburg, Afrika Kusini. Ikiwa na jukumu la kuchunguza ukosefu wa haki kwa uhalifu mwingi wa kisiasa uliofanywa wakati wa ubaguzi wa rangi. Tume hii ilianzishwa mwezi Mei mwaka huu na Rais Cyril Ramaphosa chini ya shinikizo kutoka kwa ndugu wa waathiriwa.
Imepewa jina la Tume ya Khampepe – jina la jaji mstaafu wa kikatiba ambaye ndiye mwenyekiti wake – tume hii itakusanya ushuhuda kutoka kwa familia ambazo zimekuwa zikisubiri kwa miongo kadhaa kwa vyombo vya sheria vya Afrika Kusini kufungua tena kesi zao, na pia kutoka kwa waendesha mashtaka wa zamani wa umma na maafisa wa Tume ya Ukweli na Maridhiano.
Ikiongozwa na Askofu Mkuu Desmond Tutu, Tume hii ya Ukweli na Maridhiano ilichunguza ukiukwaji wa haki za binadamu uliofanywa chini ya utawala wa ubaguzi wa rangi katika nusu ya mwisho ya miaka ya 1990 na kupendekeza, katika hitimisho lake lililowasilishwa kwa serikali ya Afrika Kusini mnamo mwaka 1998, mashtaka katika kesi zipatazo 300. Lakini tangu wakati huo, ni kesi chache tu kati ya hizo 300 zimefikishwa mahakamani…
Kazi ngumu
Hata hivyo, leo, dhamira ya Tume ya Khampepe si, kwa ufupi, kuchunguza kesi ambazo zimeachwa kando: badala yake, ni kujaribu kuelewa kushindwa kwa vyombo vya sheria katika miongo miwili iliyopita na kujua ni kwa nini kesi chache zimefanyika.
Lakini wakati serikali za ANC zilizopishana madarakani tangu miaka ya mapema ya 2000 zikishukiwa kuzuia mashtaka, kazi iliyo mbele inaonekana kuwa ngumu: Jaji Khampepe na timu yake watalazimika kubaini kama kizuizi hiki ni matokeo ya uzembe tu, au matokeo ya kizuizi cha kisiasa cha makusudi ili kuhakikisha kwamba baadhi ya siri kutoka enzi hiyo hazifichuliwi kamwe…