Tarehe 10 Novemba, Serikali ya Shirikisho ya Somalia ilitangaza rasmi hali ya dharura ya ukame na kuomba msaada wa haraka wa kimataifa huku hali ikiendelea kuwa mbaya katika mikoa ya kaskazini, kati na kusini, kulingana na Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Kuratibu Misaada ya Kibinadamu na Masuala ya Dharura OCHA.
Puntland ni moja ya maeneo yaliyoathirika zaidi, ambapo mamlaka inakadiria kuwa karibu watu milioni moja wanahitaji msaada, ikiwemo 130,000 wenye uhitaji wa haraka wa maisha.
Tume ya tathmini ya Umoja wa Mataifa katika mikoa ya Bari na Nugaal mwanzoni mwa mwezi huu iligundua jamii zikiwa zinakabiliwa na uhaba mkubwa wa maji na chakula, huku wakazi wakionya kuwa janga linaweza kutokea katika miezi ijayo.
“Hatupati mvua tangu mwaka uliopita, huu ndio ukame mbaya zaidi katika miaka mingi,” amesema Abdiqani Osman Omar, meya wa kijiji cha Shaxda katika mkoa wa Bari.
“Makumi ya familia zilizokimbia walihamia hapa miezi mitatu iliyopita, na wengine wanaendelea kuja. Watu wanaoingia ni wanawake na watoto kwa kuwa wanaume wamehamia Ethiopia jirani kutafuta malisho na maji.”
Kijiji hicho hakina uwezo wa kuwaunga mkono, ameongeza, akibainisha kwamba hata jamii za wenyeji zinahitaji msaada wa maji na chakula.
Vyanzo vya maji vimekauka, makazi yamekuwa mahame
Kote Puntland, vyanzo vya maji vimekauka, mimea imekauka na makazi ya wafugaji yaliyokuwa na wakazi sasa yamekuwa mahame
Kijiji cha Dhaxan, ambako mvua ya msimu mfupi wa Gu’ Aprili–Juni uliweka matumaini madogo mwanzoni mwa mwaka huu, sasa wakazi wanategemea maji ghali ya mabomba baada ya kisima cha ndani kugundulika kuwa kimechafuliwa.
Kiongozi wa jamii, Jama Abshir Hersi, amesema familia takribani 150 wameuhama mjini baada ya mvua.
“Tulikuwa tunapokea msaada wa chakula na lishe, pamoja na vifaa vya tiba kwa kitengo chetu cha afya. Msaada huo wote umepungua sana,” amesema.
Ukosefu wa fedha unaongeza mzigo
Hadi tarehe 23 Novemba, Mpango wa Msaada wa Kibinadamu wa Somalia wa 2025 ulikuwa umefadhiliwa kwa asilimia 23.7 tu, na kusababisha kupunguzwa kwa msaada kwa kiwango kikubwa.
Idadi ya watu wanaopokea msaada wa chakula wa dharura ilipungua kutoka milioni 1.1 mwezi Agosti hadi 350,000 tu mwezi huu.
Puntland pekee, vituo 89 vya lishe ya ziada na vituo 198 vya afya na uthabiti vinakabiliwa na uhaba mkubwa wa vifaa.
Mamilioni wakakabiliwa na njaa
Ukame huu unakuja huku hali ya kibinadamu tayari ikiwa mbaya. Angalau watu milioni 4.4 wanakadiriwa kukabili uhaba mkali wa chakula hadi Desemba, huku watoto milioni 1.85 wa chini ya umri wa miaka mitano wakitarajiwa kukabili ukosefu wa mkali wa lishe hadi katikati ya 2026.
Hali ya hewa inabashiri kwamba msaada wa haraka hauko karibu. Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa FAO limeonya kuwa hali kavu na ya joto inatarajiwa kuendelea sehemu kubwa za nchi, hasa katika mikoa ya kati na kaskazini.
“Joto kali lililopo pamoja na mvua duni vinaweza kuongeza ukosefu wa maji na kupunguza upandaji wa malisho katika sehemu nyingi,” limesema shirika.