Kufuatia malalamiko yaliyowasilishwa na shirika la kiraia la Uganda likidai kwamba makubaliano hayo yanaleta hatari za kimazingira na yanakiuka vifungu kadhaa vya mikataba ya kikanda, uamuzi huo umesababisha hasira huko Nairobi.
Imechapishwa:
Dakika 2 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
Makubaliano hayo, ambayo yaliruhusu bidhaa za Kenya kuingia katika soko la Ulaya bila ushuru, yalikusudiwa, kinyume chake, kupunguza hata kwa hatua ushuru wa forodha unaotozwa kwa bidhaa za Ulaya zinazoingizwa nchini Kenya. Hata hivyo, siku ya Jumatatu, Novemba 24, Mahakama ya Haki ya Afrika Mashariki iliamua kusitisha makubaliano ya biashara yaliyohitimishwa kati ya Kenya na Umoja wa Ulaya (EU) mwaka wa 2023.
Sababu? Malalamiko yaliyowasilishwa mwaka jana na shirika la kiraia la Uganda – Centre For Law, Economics and Policy On East African Integration – ambalo lililaani hatari za kimazingira zinazotokana na makubaliano hayo. Kulingana na Mahakama, makubaliano hayo pia yanakiuka vifungu kadhaa vya mikataba ya kikanda, kwani baadhi ya nchi hazikushauriwa kabla ya kusainiwa na kuidhinishwa na Nairobi, ambayo, kwa kweli, ndiyo nchi pekee iliyofanya hivyo.
Uamuzi wa Mahakama ya Haki ya Afrika Mashariki, bila shaka, ulipokelewa shingo upande na mamlaka za Kenya. Katika taarifa, Wizara ya Biashara ilibainisha kwamba makubaliano na Brussels yalikuwa “injini ya mauzo ya nje [ya kitaifa] yanayoongezeka,” pia ikiangazia jukumu “muhimu” linalofanywa na nchi hiyo katika kukuza ushirikiano wa kiuchumi kati ya Afrika Mashariki na Umoja wa Ulaya. Nairobi imelaani kusitishwa kwa makubaliano hayo, ikisema kwamba kunaleta “kutokuwa na uhakika” katika jumuiya ya wafanyabiashara, baada ya kusisitiza kazi iliyofanywa kutokana na makubaliano hayo, katika suala la upatikanaji wa masoko ya Ulaya na mseto wa mauzo ya nje ya kitaifa, kwa mfano.
Makubaliano yenye athari kubwa za kibiashara kwa Kenya
Ikielezea kwamba nchi hiyo ilikuwa imeweka sera zake za umma kwenye makubaliano haya ya biashara, wizara pia ilibainisha kwamba tayari iliomba kusitishwa kwa uamuzi huo ikisubiri matokeo ya utaratibu. Lazima isemwe kwamba, kwa Kenya, ambayo EU ni moja ya masoko yake makuu ya mauzo ya nje, athari za kibiashara ni kubwa: mwaka jana, mauzo ya nje ya Kenya kwenda Ulaya yalivunja rekodi mpya na bidhaa zenye thamani ya zaidi ya dola bilioni 1.5 zilizosafirishwa, hasa bidhaa za kilimo na bustani.
… Ingawa Nairobi imeelezea nia yake ya kudumisha kasi hii katika biashara na Bara la Kale, mkutano ujao wa kilele wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC), ambao nchi hiyo itakuwa mwenyeji mapema mwezi Desemba, unaonekana kuwa fursa nzuri ya kujadili suala hilo.