Nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, mjadala kuhusu marekebisho yanayowezekana ya katiba umeingia katika uwanja wa kisiasa zaidi ya miaka miwili kabla ya uchaguzi ujao. Lakini “vipi ikiwa mjadala huu unageuza mawazo kutoka kwa suala la msingi zaidi: utumiaji mzuri wa sheria zilizopo?” Hili ndilo swali lililoulizwa na Taasisi ya Ebuteli katika chapisho lake la hivi karibuni.
Imechapishwa:
Dakika 2 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
Katika ripoti hii yenye kichwa “Miaka ishirini ya Katiba nchini DRC: “jinsi utumiaji wa mamlaka ulivyodhoofisha usawa wa kitaasisi,” taasisi hiyo ya utafiti ya Kongo inabaini kwamba “udhaifu ulioonekana hautokani sana na maandishi yenyewe bali na utumiaji wa mamlaka, ambao umebadilisha kanuni zake za msingi.”
“Katika ripoti hii, Taasisi ya Ebuteli inawasilisha takwimu za kushangaza, anaripoti mwandishi wetu huko Kinshasa, Paulina Zidi: kati ya mwezi Machi 2021 na Desemba 2025, maombi 458 ya usimamizi na taarifa yaliwasilishwa kwa Bunge la DRC, lakini ni 22 tu kati ya maombi hayo yaliyochunguzwa na maafisa waliochaguliwa. “Sababu hasa ni ya kisiasa,” waandishi wa utafiti huu wanabaini.
Hakika, kulingana na waandishi hao, wingi wa wabunge na wa rais unazidi kutotofautiana: “Bunge huelekea kufanya kazi zaidi kama taasisi ya usaidizi kuliko kama msimamizi na mkaguzi wa shughuli za serikali.” Kitendo hiki kinaimarisha jukumu la Rais wa Jamhuri kwa gharama ya serikali, na kuchangia, kulingana na ripoti, katika kupitishwa kwa sheria za rais kwa serikali.
Ebuteli pia inaelekeza mawazo kwenye masuala mengine muhimu: kama vile mkazo kwenye uhuru wa mahakama na utekelezaji mdogo wa ugatuzi wa madaraka. Matokeo yake, kulingana na taasisi hiyo, tatizo haliko katika maandishi yenyewe bali katika utekelezaji wake. Kulingana na uchunguzi huu, inatoa mapendekezo, hasa “kuweka kipaumbele katika matumizi ya sheria zilizopo” kabla ya “kuzingatia mageuzi ya katiba.”
Kiongozi wa upinzani Delly Sessanga anapaza sauti yake
Kutokana na mabadiliko ya katiba yaliyopendekezwa yaliyotolewa na kambi ya rais, mgombea wa zamani katika uchaguzi wa rais Delly Sessanga anasema “hapana” kwa marekebisho yoyote ya katiba katika muktadha unaoonyesha tuhuma kwamba Felix Tshisekedi atatumia hilo kujipa haki ya kugombea kwa muhula wa tatu. Rais wa chama cha National Ensemble of Valiant Workers for Freedom (Envol) pia anaishutumu serikali kwa kutumia vita vya Mashariki ili kukwepa mahitaji ya kidemokrasia na anawataka walio wengi kujiandaa kwa mabadiliko ya madaraka katika mwaka 2028. Delly Sessanga alihutubia waandishi wa habari mnamo Machi 21 huko Kinshasa na kumjibu Pascal Mulegwa.
“Mpango uliopendekezwa na walio madarakani ni kuanzisha upya mihula, na kumpa Bw. Tshisekedi fursa ya kugombea tena na kutumia madaraka maisha yote. Tumekasirika. Tunaamini huu ni udanganyifu unaofanywa na serikali, ambayo inatumia vita vya Mashariki kama kisingizio cha kupuuza mahitaji yote ya kidemokrasia na hivyo kudumisha biashara inayochochea vita ndani ya muktadha wa vita hivi.”
“Kwa sababu unapaswa kujua,” anaongeza Delly Sassanga, “kwamba tangu Bw. Tshisekedi alipoingia madarakani, kuanzia mwaka 2019 hadi mwaka 2025, nchi imetumia zaidi ya dola bilioni 13 katika vita hivi, ambapo hatujapata ushindi wowote. Fedha hizi zinatumika vibaya. Vita sasa vinatumiwa na serikali kama kisingizio cha kuepuka kufanya uchaguzi. Unawafuata, na wanasema hivyo hadharani.” Na tunasema, Bw. Tshisekedi, ambaye amebakiwa na siku 946 za kuitisha uchaguzi, hataongezewa muhula wowote. Tunahitaji mazungumzo ili kukomesha migogoro hii, kwa sababu vita huchochea biashara. Tuna katiba ambayo inatakiwa kuilindwa, na watu lazima wasimame imara na kuwa macho.