Dar es Salaam. Katika mbio za maisha ya kila siku, binadamu amejikuta akijikita zaidi katika kutafuta mafanikio ya kiuchumi na kijamii, huku akisahau uwekezaji muhimu kuliko wote ambao ni afya yake.
Wakati wengi wakiamini kuwa magonjwa ni suala la bahati au umri mkubwa, ukweli wa kisayansi unaonyesha kuwa afya ya kesho unayoihofia inajengwa au kubomolewa na uamuzi unaofanya leo, kuanzia unapoamka hadi unaporejea kitandani.
Mwenendo wa maisha ya kisasa umekuwa mtego mkubwa. Ulaji wa vyakula vilivyosindikwa ambavyo vimesheheni sukari, chumvi nyingi na mafuta yasiyofaa, ni moja ya mashambulizi makubwa tunayofanya dhidi ya miili yetu.
Kila mlo wa haraka unaochagua leo badala ya mlo kamili wa asili, ni tofali unaloliondoa kwenye ukuta wa kinga ya mwili wako kwa miaka kumi ijayo. Wataalamu wa afya wanaonya kuwa ongezeko la magonjwa yasiyoambukiza kama kisukari na shinikizo la juu la damu, ni matokeo ya moja kwa moja ya kile tunachoweka vinywani mwetu leo.
Lakini si chakula pekee. Mwili wa binadamu umeumbwa kufanya kazi na kujongea.
Katika karne hii ya kidijitali, tumekuwa watu wa kukaa muda mrefu mbele ya kompyuta, kwenye magari na kwenye sofa tukitazama runinga.
Kutofanya mazoezi leo si tu kunasababisha kuongezeka kwa uzito, bali kunafanya mishipa ya damu kuwa migumu na kupunguza uwezo wa moyo kufanya kazi vizuri hapo baadaye.
Dakika 30 tu za kutembea kwa haraka leo, ni bima tosha ya kuepuka magonjwa ya moyo ukiwa uzeeni.
Jambo lingine linalopuuzwa ni afya ya akili na mapumziko. Msongo wa mawazo unaotokana na kazi au uhusiano, usipodhibitiwa leo, unakuja kuwa chanzo cha magonjwa sugu ya akili na kudhoofika kwa mfumo wa kinga kesho.
Usingizi wa kutosha usiochukuliwa kwa uzito leo, husababisha seli za mwili kushindwa kujifanyia ukarabati, jambo linaloharakisha uzee na kupunguza uwezo wa kumbukumbu katika miaka ya mbeleni.
Chungwa mazingira
Aidha, mazingira tunayoishi na hewa tunayovuta leo yana mchango mkubwa katika kuamua mustakabali wetu. Uchafuzi wa mazingira na matumizi ya kemikali majumbani bila tahadhari ni sumu inayojirundika taratibu mwilini.
Leo unaweza usione madhara ya kuvuta moshi au kukaa katika mazingira machafu, lakini baada ya miaka kadhaa, mwili unaanza kulegea na kushindwa kuhimili vishindo vya magonjwa ya mapafu na saratani.
Ni muhimu kuanza kuthamini usafi wa mazingira yetu sasa kama sehemu ya kinga ya baadaye.
Pia, suala la upimaji wa afya mara kwa mara ni utamaduni ambao bado haujashika kasi katika jamii yetu. Wengi husubiri hadi waone dalili za maumivu ndipo waende hospitali.
Hata hivyo, afya ya kesho inategemea ugunduzi wa mapema wa changamoto za leo. Kupima viwango vya sukari, shinikizo la damu, na uzito leo kunaweza kutoa picha ya nini kitatokea baada ya miaka mitano, na hivyo kukupa nafasi ya kubadili mwelekeo kabla ya mambo kuharibika kabisa.
Bado una nafasi
Hata hivyo, habari njema ni kwamba bado kuna nafasi ya kurekebisha mwelekeo.
Kujenga afya ya kesho huanza na mabadiliko madogo ya leo. Kuchagua kunywa maji mengi badala ya vinywaji vyenye sukari, kupendelea mboga za majani na matunda, na kuhakikisha mwili unatokwa na jasho, ni uwezekano wa kuishi maisha marefu yenye amani.
Ni lazima jamii itambue kuwa uzee wenye furaha na tija hautokani na utajiri wa mali pekee, bali unatokana na mwili imara uliotunzwa wakati wa ujana. Unachokifanya leo kwa mwili wako, ndicho mwili wako utakachokufanyia kesho.
Usisubiri hadi uumwe ndipo uanze kuthamini afya; anza leo kujenga kesho iliyo bora, yenye nguvu na isiyo na milolongo ya dawa. Afya yako ni jukumu lako la leo, kwa ajili ya usalama wa kesho yako na vizazi vinavyokuja.