Magazeti ya Jumamosi, Juni 27, yaliripoti kuhusu mada mbalimbali, huku moja ikiangazia Cheti cha mwisho cha Elimu ya Sekondari ya Kenya (KCSE) mwaka ujao.
Source: UGC
1. Saturday Nation
Gazeti hilo liliripoti kuhusu Baraza la Mitihani la Kitaifa la Kenya (KNEC) baada ya kutangaza kwamba wanafunzi wasio na cheti cha Cheti cha Elimu ya Msingi cha Kenya (KCPE) bado wataruhusiwa kujiandikisha kwa mtihani wa KCSE wa 2027.
Hata hivyo, watahiniwa lazima kwanza wathibitishe sifa zao za shule ya msingi kwa kufaulu mtihani wa lazima wa kufuzu.
Afisa mkuu mtendaji wa KNEC, David Njengare, alisisitiza kwamba kwa sababu mfumo wa 8-4-4 utaacha kabisa baada ya mtihani wa 2027 ili kutoa nafasi kwa Elimu Inayotegemea Uwezo (CBE) mnamo 2028, ni muhimu kwa mtu yeyote ambaye hana shughuli ambazo hazijakamilika chini ya mtaala wa zamani kutumia fursa hii ya mwisho.
Agizo hili linawahusu watahiniwa wote watarajiwa wa KCSE wa 2027 ambao wako katika Kidato cha Tatu kufikia 2026 bila cheti cha KCPE au sawa nacho.
Hii inajumuisha wanafunzi walioacha shule kabla ya kufanya mitihani yao ya mwisho ya shule ya msingi, wanafunzi waliokosa mtihani wa KCPE wa 2023 lakini walipewa ruhusa maalum na Wizara ya Elimu kujiunga na Kidato cha Kwanza, na wanafunzi wa Kidato cha Tatu walio na sifa za shule ya msingi ya kigeni.
Ili kuidhinishwa kwa mitihani ya mwisho ya shule ya upili ya 2027, wanafunzi walioathiriwa lazima wamalize mchakato wa kufuata sheria wa hatua mbili ndani ya muda uliowekwa.
Kwanza, wagombea lazima wathibitishe sifa zao za msingi kwa kuwasilisha barua ya maombi pamoja na kadi za ripoti za shule ya msingi au uthibitisho mbadala wa kuhudhuria.
Mchakato wa uthibitishaji unagharimu ada ya KSh 3,480, na mara tu baada ya kuidhinishwa, KNEC itatoa barua rasmi ya kuidhinishwa.
Pili, wagombea lazima wajiandikishe kwa Mtihani wa Kuhitimu wa KCSE, huku lango la usajili likiwa wazi hadi Julai 30.
Kwa usajili, wanafunzi wa kawaida wanahitaji barua ya kuidhinishwa kutoka kwa mkuu wa shule yao, huku wagombea wazima wakihitaji barua kutoka kwa mkurugenzi wa elimu wa kaunti ndogo.
Wagombea wenye sifa za kigeni lazima watoe barua ya mlinganyo wa KNEC.
Waombaji wote lazima wapakie picha ya pasipoti ya kidijitali na cheti cha kuzaliwa au kitambulisho cha taifa, na walipe ada ya KSh 3,000 kupitia jukwaa la kielektroniki la Raia.
Mtihani utaendeshwa kidijitali mnamo Septemba 2026 katika maeneo yaliyotengwa katika makao makuu ya kaunti.
Maagizo haya yanakuja huku kukiwa na wimbi kubwa la uandikishaji huku makundi ya mwisho yakiendelea na mfumo wa 8-4-4.
Mwaka wa 2026, Kenya ilirekodi mgombea wake wa juu zaidi wa mtihani wa kitaifa katika historia, huku wanafunzi milioni 3.54 wakisajiliwa katika tathmini kuu tatu, ikiwa ni pamoja na milioni 1.3 kwa KPSEA, milioni 1.19 kwa KJSEA, na zaidi ya milioni 1.04 kwa KCSE.
Inashangaza kwamba kundi la KCSE la 2026 limepita alama ya milioni moja kwa mara ya kwanza tangu mtihani uanzishwe mwaka wa 1989, na kuweka msingi wa mwisho wa mfumo huo mwaka wa 2027.
2. Taifa Leo
Gazeti hilo lilitenga nafasi kwa idadi inayopungua ya wanaume ambao hawana nia ya ndoa.
Kulingana na Taifa Leo, idadi ya wanaume wanaoahirisha au kuepuka ndoa kabisa wakiwa na umri wa miaka 30 na 40 inaongezeka, huku wengi wakisema ndoa imekuwa mzigo wa kifedha, kihisia na hata kisheria.
Gazeti hilo lilimnukuu kocha wa mahusiano na maisha, Jeff Israel Nthiwa, ambaye anasema wanaume wengi huja katika kituo chake cha Ufundishaji wa Maisha ya Mwisho akielezea kwa nini hawaoni sababu ya kuoa sasa.
“Kwa wanaume wengi, ndoa ni chungu. Mahesabu wanayofanya ni ya kifedha, kihisia na hata kisheria. Wanauliza kama ndoa itafanya maisha yao kuwa rahisi au magumu zaidi,” alisema.
Kulingana naye, wanaume wengi huangalia ndoa zinazowazunguka lakini hawazioni kama mifano ya mapenzi ya kudumu. Anasema wengi huingia katika ndoa wakitarajia kupokea mapenzi lakini baadaye wanahisi jukumu lao ni kutoa tu.
“Mwanaume hapaswi kuoa akitarajia kupendwa. Ndoa si biashara ya kubadilishana mapenzi. Unapofikia hatua ambapo unaweza kutoa mapenzi bila kutarajia chochote kama malipo, basi uko tayari kwa ndoa,” alisema.
Jeff anaamini mzigo unaowabebea wanaume katika ndoa ni mkubwa kwani wanatarajiwa kuwa walezi, viongozi, na wabebaji wa majukumu ya kifedha na kihisia, huku watu wachache wakijiuliza wanachohitaji kutoka kwa wenzi wao.
Kuhusu wanaume wanaogeuza miadi ya kwanza kuwa mahojiano ya kazi, Jeff alisema kwamba tabia hii si nzuri kwa sababu mahusiano yanapaswa kuanza na kujenga uhusiano.
“Tunapaswa kuanza kwa kufahamiana. Nataka kuelewa mahitaji yenu nanyi mnaelewa yangu,” alisema.
Katika ushauri wake kwa wenzi watarajiwa wa ndoa, Jeff anawashauri kwanza watathmini kama kila mmoja anaweza kukidhi mahitaji ya kila mmoja.
“Tunza msingi kabla haujavunjika. Wengi wetu tunashughulikia nyufa katika ndoa yetu badala ya msingi,” alisema.
Pia alipinga wazo kwamba wanaume huchelewesha ndoa kwa sababu hawana pesa.
“Tatizo si pesa, ni mtazamo. Mwanaume halisi huanza na maono. Mwanamke sahihi ni yule anayeelewa maono hayo na kuyaunga mkono,” alisema.
Jeff alielezea kwamba mapenzi hupitia hatua mbalimbali.
Hatua ya kwanza ni wakati mtu anampenda mwenzi wake kwa sababu anataka kupata kitu kutoka kwake.
Hatua ya pili ni wakati mtu anajipenda vya kutosha kutoa upendo bila kutarajia chochote kama malipo.
Hatua ya tatu, ambayo alisema watu wachache huifikia, ni kutoa upendo bila masharti. Aliwaonya wanaume na wanawake wanaoingia katika mahusiano kulingana na hisia.
“Jikamilishe kwanza kabla ya kutafuta mtu wa kukupenda,” alisema.
Pia aliwasihi wanaume wasikimbilie ndoa bila kujenga msingi wa urafiki na kujitolea.
“Wanaume wengi huona kujitolea kama kupoteza muda. Lakini usikimbilie ndoa. Baada ya miaka 10 ya kesi mahakamani, utagundua kuwa unapaswa kuchukua muda kumjua mwenzi wako,” alisema.
Kulingana naye, mahusiano ya siri na yasiyowajibika ndiyo yanayoumiza zaidi.
Akizungumzia wanaume waliokulia katika familia zenye migogoro ya ndoa, Jeff alisema kwamba historia ya wazazi haipaswi kuamua maisha ya watoto wao.
“Uzoefu wa mtu mwingine si lazima uwe uzoefu wako. Wengi wetu tunatoka katika familia zilizovunjika. Ndiyo maana ni muhimu kwa kila mmoja wetu kujiponya kwanza kabla ya kuoa,” alisema.
Aliongeza kuwa lawama kati ya wanaume na wanawake ndiyo inayochangia kuvunjika kwa mahusiano. Kuhusu dhana kwamba wanaume wana muda mrefu wa kusubiri kabla ya kuoa kwa sababu thamani yao huongezeka kadri wanavyozeeka, Jeff alisema hilo pia lina gharama zake.
“Utapoteza mtazamo wako. Jiulize una muda gani wa kulea familia. Mahesabu mengi ambayo wanaume hufanya kuhusu kusubiri si sahihi,” alisema.
3. The Standard
Gazeti hilo liliripoti kuhusu Mahakama Kuu ya Kibera ikiwaagiza wanafunzi wanane wanaoshutumiwa kuwaua wenzao 16 katika moto wa bweni la Chuo cha Wasichana cha Utumishi kufanyiwa tathmini ya afya ya akili ili kubaini kama wako sawa kukabiliwa na kesi.
Wakiwa wamefika kwa njia ya mtandao mbele ya Naibu Msajili wa Mahakama Kuu Barbara Akinyi, watoto hao waliamriwa kukamilisha tathmini hizi za magonjwa ya akili kabla ya kujibu mashtaka 16 ya mauaji.
Washukiwa wamezuiliwa katika Nyumba ya Watoto ya Kabete hadi Julai 1, wakati mahakama itakapopitia matokeo ya kimatibabu na kutoa hatua zinazofuata.
Maagizo haya yalifuatia ombi la timu ya mashtaka, ikiongozwa na Naibu Mkurugenzi Mkuu wa Mashtaka ya Umma Vincent Monda na mwendesha mashtaka Gikui Gichuhi, ili kuhakikisha kufuata kikamilifu Sheria ya Watoto na kulinda haki za kisheria za watoto hao.
Mahakama ilikubali maombi ya serikali, ambayo yalijumuisha kumwagiza daktari wa magonjwa ya akili wa watoto katika Hospitali ya Akili ya Mathare kufanya mitihani hiyo Jumatatu, Juni 29, kupanga tathmini na Afisa wa Watoto, kuteua mawakili wa utetezi bila malipo, na kufungua faili za ulinzi na utunzaji wa kila mshukiwa.
Zaidi ya hayo, Ofisi ya Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma iliamriwa kushiriki ushahidi wote muhimu na upande wa utetezi kabla ya tarehe inayofuata ya mahakama. Naibu Msajili pia aliamuru kwamba wazazi, walezi, mawakili wa utetezi, na Maafisa wa Watoto wawepo kimwili katika kikao kijacho cha kusikiliza kesi.
Ili kulinda utambulisho, ustawi, na haki za kesi za haki za watoto chini ya sheria ya Kenya, kesi hizo nyeti sana zilifanyika kwa kamera. Wanafunzi hao wanane wanahusishwa na shambulio baya la uchomaji moto la Mei 28, 2026 katika shule hiyo yenye makao yake Gilgil katika Kaunti ya Nakuru. Jaji Diana Kavedza atatathmini ripoti za wataalamu wa magonjwa ya akili mnamo Julai 1 ili kubaini kama washukiwa wanastahili kisheria kutoa hoja zao.
Read ENGLISH VERSION
Je, unayo taarifa ya kusisimua ambayo ungependa tuichapishe? Tafadhali, wasiliana nasi kupitia news@tuko.co.ke au WhatsApp: 0732482690.
Chanzo: TUKO.co.ke