Siku ya Alhamisi, Julai 16, magazeti ya eneo hilo yalielekeza mawazo yao kwenye uchaguzi mdogo wa ubunge wa Ol Kalou, yakiuelezea kama ushindani mkubwa wa kisiasa kati ya Rais William Ruto na naibu rais wa zamani Rigathi Gachagua.
Source: UGC
1. The Standard
Kulingana na gazeti hilo, maelezo mapya yameibuka kuhusu ulaghai wa mishahara wa mabilioni ya shilingi ambao unadaiwa kupenya katika taasisi muhimu za serikali, huku ukaguzi wa kiuchunguzi ukibainisha wizara 14, mashirika ya serikali na serikali za kaunti kama zilizoathiriwa zaidi katika mpango unaokadiriwa kuwagharimu walipa kodi KSh bilioni 6.4.
Kulingana na matokeo, ulaghai huo uligunduliwa baada ya wakaguzi wa ndani kugundua makosa ya kutiliwa shaka ya mishahara na kuiarifu Wizara ya Utumishi wa Umma, na kusababisha uchunguzi wa kina wa kiuchunguzi.
Ukaguzi huo unaripotiwa kuhusisha kasoro kubwa zaidi na taasisi ikiwa ni pamoja na Wizara ya Ardhi, Huduma ya Kitaifa ya Polisi, Wizara ya Mambo ya Ndani, Uhamiaji, Magereza, Wizara ya Afya, Wizara ya Elimu ya Msingi, Ofisi ya Naibu Rais, Ofisi ya Sheria ya Serikali, Mamlaka ya TEHAMA na serikali za kaunti za Busia na Vihiga.
Wachunguzi wanaamini maafisa wahalifu walidanganya mfumo wa mishahara kwa kufanya malipo ya ulaghai mara kwa mara kupitia posho, ikiwa ni pamoja na madai ya ugumu wa maisha, uhamisho na usumbufu, huku kiasi kidogo kikikusanyika hadi mabilioni baada ya muda. Wakaguzi pia waligundua makosa ya kushangaza, ikiwa ni pamoja na wafanyakazi ambao rekodi zao zilionyesha kuwa waliajiriwa kabla ya kuzaliwa, waajiriwa walio chini ya umri, mishahara mingi ikiwekwa kwenye akaunti moja ya benki na malipo ya mishahara yakishughulikiwa bila maelezo halali ya benki.
Huduma ya Kitaifa ya Polisi iliibuka kama moja ya taasisi zilizoathiriwa zaidi baada ya wakaguzi kuashiria zaidi ya KSh 313.6 milioni ambazo zinadaiwa kuingizwa kwenye akaunti moja ya benki ya kibinafsi ambayo mnufaika hakuweza kutambuliwa mara moja.
Uhakiki huo ulifichua zaidi udhibiti dhaifu wa ndani, ukifichua kwamba mamia ya wahariri wa mishahara walibadilisha mamilioni ya rekodi bila njia sahihi za ukaguzi, huku maafisa kadhaa wakidaiwa kuhariri maelezo yao ya mishahara ili kuongeza mapato.
Kufuatia ufichuzi huo, Rais William Ruto aliagiza Kurugenzi ya Upelelezi wa Jinai (DCI) kuchunguza madai ya ulaghai, kuvunja mitandao ya uhalifu iliyo nyuma ya mpango huo, kurejesha fedha za umma zilizoibwa na kuwashtaki wale waliopatikana na hatia.
2. Daily Nation
Kulingana na chapisho hilo, Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) imetetea usambazaji wa bidhaa zenye chapa ya serikali na uzinduzi wa miradi ya umma wakati wa kampeni za uchaguzi, ikisema kwamba shughuli kama hizo hazilingani kiotomatiki na rushwa ya wapiga kura chini ya sheria ya Kenya.
Wakati wa mahojiano kwenye Inooro FM, kamishna wa IEBC Anne Nderitu alielezea kwamba sheria inatofautisha kati ya hongo ya moja kwa moja kwa wapiga kura na kile kinachojulikana kisheria kama “matibabu ya wapiga kura.”
“Sio kosa la uchaguzi kila wakati kusambaza magodoro yenye chapa ya Serikali ya Kenya kwa wapiga kura. Wakati mwingine hiyo ni sawa na matibabu ya wapiga kura, na matibabu ya wapiga kura si kosa la uchaguzi chini ya sheria zetu,” Nderitu alisema.
Alisisitiza kwamba kusambaza vitu vyenye chapa ya serikali, kama vile magodoro, au kutekeleza miradi ya maendeleo wakati wa kampeni si lazima iwe kosa la uchaguzi isipokuwa kuna ushahidi wazi unaounganisha faida na jaribio la kuwashawishi wapiga kura.
Matamshi yake yanakuja huku kukiwa na mvutano mkubwa wa kisiasa unaozunguka uchaguzi mdogo wa bunge la Ol Kalou, ambapo viongozi wa upinzani wameishutumu utawala wa Kenya Kwanza kwa kutumia rasilimali za serikali, michango ya pesa taslimu na miradi ya maendeleo kuwashawishi wapiga kura.
Nderitu alisisitiza kwamba raia hawapaswi kunyimwa huduma za serikali kwa sababu tu uchaguzi unaendelea, akisema kwamba programu za maendeleo lazima ziendelee bila kujali kalenda ya kisiasa.
Wakati huo huo, alikiri kwamba usimamizi wa ununuzi wa kura unasalia kuwa mojawapo ya changamoto kubwa za tume kutokana na mapengo katika sheria zilizopo za uchaguzi na kizingiti cha juu kinachohitajika ili kuthibitisha rushwa mahakamani.
“Raia hawapotezi haki yao ya maendeleo kwa sababu tu kuna uchaguzi. Huwezi kusimamisha maendeleo wakati wa msimu wa uchaguzi. Kwa mfano, watu wa Jimbo la Ol Kalou ambao watapiga kura Alhamisi wanastahili miradi na manufaa waliyopokea kutoka kwa serikali. Haijalishi kusema vinginevyo,” alisema.
Alifichua kwamba IEBC tayari imependekeza mageuzi ya kuimarisha sheria za ufadhili wa kampeni, akibainisha kuwa siasa za miamala bado zimekita mizizi kwa sababu wagombea wengi wanadai wapiga kura wanadai pesa na zawadi wakati wa kampeni.
Kulingana naye, utamaduni huo huwaacha washindi wakihisi wana haki baada ya kutumia pesa nyingi, huku wagombea ambao hawajafanikiwa mara nyingi wakiilaumu tume ya uchaguzi kwa hasara zao.
Kamishna pia alipuuza madai yanayosambaa mtandaoni kwamba Uchaguzi Mkuu wa 2027 unaweza kuahirishwa, akisisitiza kwamba Katiba huweka tarehe ya uchaguzi na tume haina mamlaka ya kuibadilisha.
“Tuwajibike katika jinsi tunavyowafahamisha umma. Ni vigumu sana kufuta Uchaguzi Mkuu nchini Kenya. Mazingira ambayo yanaweza kutokea yameainishwa waziwazi kisheria na mara chache hayatumiki,” alisema.
Pia soma
Magazetini: Vurugu zatikisa mikutano ya Linda Mwananchi, wahuni wavamia Kisumu na Nyahururu
3. The Star
Gazeti la kila siku linaripoti kwamba uchaguzi mdogo wa ubunge wa Ol Kalou leo umebadilika na kuwa zaidi ya shindano la kuchukua nafasi ya mbunge, huku kura hiyo ikitazamwa sana kama pambano la kwanza kubwa la kisiasa kati ya Rais William Ruto na naibu wake wa zamani Rigathi Gachagua kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027.
Matokeo hayo yanatarajiwa kutoa ishara ya awali ya ni nani kwa sasa anaongoza kundi lenye ushawishi la wapiga kura la Mt Kenya, ambalo sasa linajivunia wapiga kura milioni 6.3 waliojiandikisha kufuatia zoezi la hivi karibuni la usajili wa wapiga kura.
Chama tawala cha United Democratic Alliance (UDA) kimeunga mkono Samuel Muchina Nyagah, huku chama cha Demokrasia kwa Wananchi (DCP) cha Gachagua kikimuunga mkono Sammy Kamau Ngotho.
Ingawa wagombea wengine saba wako kwenye kura, waangalizi wa kisiasa wanaamini kinyang’anyiro hicho kimepungua hadi kuwa vita vya moja kwa moja kati ya kambi hizo mbili, huku kila moja ikionyesha ushindi kama uthibitisho wa ushawishi wake unaoongezeka katika eneo hilo.
Kwa Ruto, kubaki kwenye kiti hicho kutaimarisha madai yake kwamba anabaki na udhibiti imara wa Mt Kenya licha ya mzozo wake na Gachagua.
Kwa upande mwingine, ushindi wa DCP utaimarisha hoja ya Gachagua kwamba eneo hilo limebadilisha uaminifu wake wa kisiasa na liko tayari kupanga mkondo mpya kabla ya uchaguzi wa 2027.
Kampeni hizo zimegubikwa na ubadilishanaji mkali, madai ya kuingiliwa kwa serikali na uchunguzi mkubwa wa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC).
Gachagua ameishutumu tume ya uchaguzi kwa kushindwa kuhakikisha mchakato unaoaminika, akidai kuna mipango ya kudanganya matokeo kwa niaba ya mgombea wa UDA.
Pia alihoji kutumwa kwa maafisa wa usalama kwa wingi, akidai kwamba baadhi ya maafisa wasiovaa nguo za kawaida walikuwa wakitumiwa kushawishi uchaguzi.
UDA imepuuza madai hayo, ikimtuhumu Gachagua kwa kuunda tamthilia ya kisiasa isiyo ya lazima baada ya kuhisi kushindwa.
Katibu mkuu wa chama Hassan Omar aliitaka IEBC kupuuza shinikizo la kisiasa na kuendesha uchaguzi kwa haki na uwazi.
Uchaguzi mdogo pia umekuwa mtihani kwa IEBC yenyewe, huku wasiwasi kuhusu rushwa ya wapiga kura, mwenendo wa kampeni na usalama ukitawala mjadala wa umma.
4. Taifa Leo
Gazeti la Kiswahili linaripoti kwamba huzuni imeikumba jamii ya Wakenya nchini Marekani kufuatia kifo cha kusikitisha cha Titus Wanjala mwenye umri wa miaka 43, ambaye alipoteza maisha baada ya gari alilokuwa akiendesha kutumbukia kwenye bwawa huko Waukee, Iowa.
Ajali hiyo, ambayo pia ilisababisha kifo cha mkazi wa Marekani mwenye umri wa miaka 23 River Cropper, imewaacha familia, marafiki na majirani wakijitahidi kukubali hasara hiyo mbaya.
Ajali hiyo mbaya ilitokea usiku wa Julai 7 baada ya gari hilo kuripotiwa kupotoka barabarani kabla ya kuzama kwenye bwawa kando ya Manchester Boulevard.
Wahudumu wa dharura, wakiwemo maafisa wa polisi na wazima moto, walikimbilia eneo la tukio na kuanza operesheni ya uokoaji baada ya kupokea ripoti za gari lililokuwa limezama karibu saa 4 usiku kwa saa za huko.
Ingawa abiria wote wawili walitolewa kutoka majini na kukimbizwa hospitalini, wafanyakazi wa matibabu walitangaza kuwa wamekufa muda mfupi baada ya kuwasili.
Mamlaka tangu wakati huo imeanzisha uchunguzi ili kubaini kilichosababisha ajali hiyo, huku polisi bado hawajabaini mazingira yaliyosababisha gari hilo kuondoka barabarani.
Huku uchunguzi ukiendelea, salamu za rambirambi zimemiminika kutoka katika jamii yote ya Waukee.
Mkuu wa Polisi Chad McCluskey alitoa salamu zake za rambirambi kwa familia zilizofiwa, akielezea tukio hilo kama janga la kuhuzunisha ambalo limegusa maisha ya watu wengi.
Majirani katika Stratford Crossing Townhomes, ambapo waathiriwa hao wawili waliishi, pia waliheshimu kumbukumbu zao kwa kuunda ukumbusho uliopambwa kwa maua na ujumbe wa dhati.
Wengi walikumbuka mshtuko wa kutazama wafanyakazi wa dharura wakijaribu kwa bidii kuwaokoa wawili hao kabla ya kutambua uzito wa hali hiyo.
Baadaye jamii ilikusanyika kwa ajili ya mkesha wa kuwasha mishumaa ili kuwafariji jamaa na marafiki wanaoomboleza, ikionyesha athari kubwa ambayo msiba huo umekuwa nayo kwa wakazi wa Kenya na Marekani.
Maandalizi ya mazishi ya Wanjala na Cropper sasa yanaendelea huku wapendwa wao wakijiandaa kuwaaga kwa mara ya mwisho.
Read: ENGLISH VERSION
Je, unayo taarifa ya kusisimua ambayo ungependa tuichapishe? Tafadhali, wasiliana nasi kupitia news@tuko.co.ke au WhatsApp: 0732482690.
Chanzo: TUKO.co.ke