Ripoti hiyo inaangazia umuhimu wa kuimarisha ufuatiliaji, kuboresha uwezo wa uchunguzi, na kuhakikisha upatikanaji wa usawa wa matibabu mapya ya magonjwa ya zinaa. Utoaji wa takwimu hizi mpya unakwenda sambamba na Wiki ya Kimataifa ya kuelimisha umma kuhusu usugu wa vimelea vya magonjwa dhidi ya Viua-Vijasumu (AMR), na kusisitiza umuhimu wa hatua za kimataifa dhidi ya maambukizi sugu kwa dawa. EGASP, iliyoanzishwa na WHO mwaka 2015, hukusanya takwimu za maabara na kliniki kutoka vituo maalum duniani kote kufuatilia AMR na kuongoza miongozo ya matibabu.
“Juhudi hii ya kimataifa ni muhimu katika kufuatilia, kuzuia na kukabiliana na kisonono sugu kwa dawa, na kulinda afya ya umma duniani,” anasema Dkt. Tereza Kasaeva, Mkurugenzi wa Idara ya WHO ya UKIMWI, Kifua Kikuu, Hepatitis na Magonjwa ya Zinaa. “WHO inatoa wito kwa nchi zote kukabiliana na ongezeko la magonjwa ya zinaa na kujumuisha ufuatiliaji wa kisonono katika programu zao za kitaifa za magonjwa ya zinaa.”
Kati ya mwaka 2022 na 2024, usugu kwa ceftriaxone na cefixime antibiotiki kuu za kutibu kisonono uliongezeka kwa kasi kutoka asilimia 0.8 hadi asilimia 5, na kutoka asilimia 1.7 hadi asilimia 11 mtawalia, huku aina sugu zikigunduliwa katika nchi zaidi. Usugu kwa azithromycin uliendelea kuwa asilimia 4, wakati usugu kwa ciprofloxacin ulifikia asilimia 95. Cambodia na Vietnam zilikuwa na viwango vya juu zaidi vya usugu.
Mwaka 2024, nchi 12 za EGASP katika kanda tano za WHO zilituma takwimu, ongezeko kutoka nchi nne tu mwaka 2022. Hii ni hatua chanya inayoonesha kujitolea zaidi kufuatilia na kukabili maambukizi sugu kwa dawa. Nchi hizo, Brazil, Cambodia, India, Indonesia, Malawi, Ufilipino, Qatar, Afrika Kusini, Sweden, Thailand, Uganda na Vietnam ziliripoti jumla ya visa 3,615 vya kisonono.
Zaidi ya nusu ya visa vya kisonono chenye dalili kwa wanaume (asilimia 52) ziliripotiwa kutoka nchi za Kanda ya Magharibi ya Pasifiki ya WHO, zikiwemo Ufilipino (28%), Viet Nam (12%), Cambodia (9%) na Indonesia (3%). Nchi za Kanda ya Afrika zilichangia 28% ya visa, zikifuatiwa na nchi za Kanda ya Kusini-Mashariki mwa Asia (13%, Thailand), Kanda ya Mediterania ya Mashariki (4%, Qatar) na Kanda ya Amerika (2%, Brazil).
Umri wa wastani wa wagonjwa ulikuwa miaka 27 (kati ya 12–94). Kati ya visa hivyo, 20% walikuwa wanaume wanaofanya ngono na wanaume, na 42% waliripoti kuwa na wapenzi wengi wa kimapenzi ndani ya siku 30 zilizopita. Asilimia 8 walikuwa wametumia viuatilifu karibuni, na 19% walikuwa wamesafiri hivi karibuni.
Kuimarisha na kupanua ufuatiliaji wa kimataifa
Mwaka 2024, WHO iliendeleza ufuatiliaji wa kijeni (genomic surveillance), karibu sampuli 3,000 zikifanyiwa usomaji wa vinasaba kutoka nchi nane. Tafiti muhimu za matibabu mapya kama zoliflodacin na gepotidacin, pamoja na utafiti kuhusu usugu wa tetracycline, zilifanywa na Kituo cha Ushirikiano cha WHO kuhusu AMR katika magonjwa ya zinaa nchini Sweden, kwa ushirikiano na WHO. Tafiti hizi zinasaidia kuongoza mikakati ya kudhibiti kisonono na mbinu za kinga zinazotumia doxycycline (DoxyPEP).
EGASP iliendelea kupanua wigo wake mwaka 2024, Brazil, Côte d’Ivoire na Qatar zikiingia rasmi kwenye mpango huo, huku India ikianza utekelezaji na kuripoti takwimu kuanzia mwaka 2025 chini ya Programu yake ya Kitaifa ya Kudhibiti UKIMWI na Magonjwa ya Zinaa.
Licha ya maendeleo makubwa, EGASP inakabiliwa na changamoto ikiwa ni pamoja na ufadhili mdogo, utoaji taarifa usiokamilika, na upungufu wa takwimu kutoka kwa wanawake na maeneo yasiyo ya sehemu za siri. WHO inatoa wito wa uwekezaji wa dharura, hasa katika mifumo ya kitaifa ya ufuatiliaji, ili kuendeleza na kupanua ufuatiliaji wa kimataifa wa usugu wa dawa za kisonono.