Ni jambo linalozua mjadala mkubwa katika jamii; kwa nini watu walioelimika sana, wenye vyeti vikubwa na maarifa ya darasani mara nyingi hushindwa kuanzisha au kukuza biashara kubwa, wakati wengine wenye elimu ndogo au ya kawaida hufanikiwa kwa kiwango kikubwa? Ukweli ni kwamba mafanikio ya biashara hayategemei elimu ya darasani pekee, bali mchanganyiko wa mitazamo, ujuzi wa vitendo na uwezo wa kuchukua hatua.
Kwanza, wasomi wengi wamefundishwa kuwa waangalifu kupita kiasi. Mfumo wa elimu unasisitiza kufanya mambo kwa usahihi na kuepuka makosa. Hii inawajengea hofu ya kushindwa. Katika biashara, hatari ni sehemu ya kawaida. Mfanyabiashara anahitaji uwezo wa kujaribu, kushindwa, na kujifunza haraka. Watu wengi wasio na elimu kubwa huwa tayari kujaribu bila kusubiri “uhakika kamili,” na hapo ndipo hupata nafasi ya kugundua fursa.
Pili, wasomi wengi hutegemea sana nadharia kuliko vitendo. Darasani, mtu hujifunza mipango ya biashara, uchambuzi wa soko, na mbinu za usimamizi. Lakini uhalisia wa soko mara nyingi ni tofauti na vitabu. Mfanyabiashara asiye na elimu kubwa mara nyingi hujifunza kwa kufanya (learning by doing). Anakutana na changamoto moja kwa moja na kutafuta suluhisho papo hapo. Uzoefu huu wa vitendo humjengea ustahimilivu na ubunifu.
Tatu, matarajio ya maisha yanachangia. Wasomi wengi hulenga ajira nzuri zenye mshahara mzuri na mazingira tulivu. Hivyo, wanapoingia kwenye biashara, wanatarajia matokeo ya haraka na uhakika. Biashara inapokosa kutoa faida mapema, hukata tamaa au kuacha. Kinyume chake, watu wengi wasio na elimu kubwa huingia kwenye biashara kama njia ya lazima ya kuishi. Wanakuwa na uvumilivu mkubwa na hawana chaguo la kurudi nyuma, hivyo hupambana hadi kufanikiwa.
Nne, mtazamo wa fedha unatofautiana. Wasomi wengi hupata kipato kizuri mapema na hivyo kuzoea maisha ya matumizi ya juu. Hali hii huwafanya washindwe kuwekeza kwa nidhamu au kuvumilia kipato kidogo wakati wa kuanzisha biashara. Wengine wasio na elimu kubwa huanza na rasilimali ndogo na hujifunza kutumia fedha kwa uangalifu mkubwa. Nidhamu hii huwasaidia kukuza biashara hatua kwa hatua.
Tano, mitandao na mahusiano ya biashara (networking) ni muhimu sana. Watu wengi waliofanikiwa bila elimu kubwa hujenga mahusiano imara na wateja, wasambazaji, na wadau wengine. Wanajua namna ya kuwasiliana na kujenga uaminifu. Wasomi wengine, licha ya kuwa na maarifa, hukosa ujuzi wa kijamii unaohitajika kwenye biashara, jambo linalowapunguzia fursa.
Hata hivyo, hii haimaanishi kwamba elimu haina nafasi katika mafanikio ya biashara. Kinyume chake, elimu ni nyenzo muhimu sana ikiwa itatumika vizuri. Changamoto ipo pale ambapo elimu inakuwa kikwazo cha kuchukua hatua badala ya kuwa kichocheo cha ubunifu. Wasomi wanapochanganya maarifa ya kitaaluma na ujasiri wa kuchukua hatua, wanaweza kufanikiwa kwa kiwango kikubwa zaidi.
Suluhisho ni kubadili mtazamo. Wasomi wanapaswa kujifunza kupunguza hofu ya kushindwa, kuanza kidogo, na kujifunza kwa vitendo. Ni muhimu pia kujenga nidhamu ya fedha, uvumilivu, na uwezo wa kuhimili changamoto. Vilevile, elimu ya darasani inapaswa kuongezewa mafunzo ya ujasiriamali wa vitendo ili kuwaandaa wahitimu kukabiliana na uhalisia wa soko.
Kwa ujumla, mafanikio ya biashara hayatokani na kiwango cha elimu peke yake bali uwezo wa mtu kutumia rasilimali alizonazo kwa ubunifu na ujasiri. Wakati wasio na elimu kubwa wakitumia uzoefu na uthubutu wao, wasomi wana nafasi kubwa zaidi ya kufanikiwa ikiwa wataunganisha maarifa yao na vitendo. Mwisho wa siku, biashara inahitaji si tu akili, bali pia moyo wa kuthubutu.