Hali ya maisha katika nchi tano salama zaidi duniani 2026

Ulimwengu unakabiliwa migogoro mingi zaidi kuliko wakati mwingine wowote tangu vita vya pili vya dunia. Wakaazi wa Iceland, New Zealand, na kwingineko wanaeleza sifa zinazofanya mataifa yao kuwa na amani.

Ulimwengu sio salama ukilinganisha namwaka jana, kwa mujibu wa Kielezo cha hivi punde cha Amani ya Ulimwenguni, kilichokusanywa na Taasisi ya Uchumi na Amani (IEP) yenye makao yake makuu nchini Australia.

Viwango vya jumla vya amani vilizorota katika nchi 99, ikiashiria mwaka wa kumi na mbili mfululizo wa kushuka kwa hali ya usalama ulimwenguni.

Hata hivyo, katikati ya mtazamo huu usiofaa, kikundi kidogo cha mataifa kinaendelea kuwa chanya.

“Licha ya kupungua kwa janga hili, hali haijaathiri sana nchi zilizo juu ya orodha,” Steve Killelea, mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa IEP, shirika lililounda fahirisi mnamo 2007.

Orodha hiyo inaorodhesha mataifa 163 kati ya viashiria 23, kutoka kwa matumizi ya kijeshi na migogoro inayoendelea hadi viwango vya mauaji na mitazamo ya usalama. Maeneo yanayofanya vyema zaidi kwa kawaida huchanganya viwango vya chini vya vurugu na taasisi zinazofanya kazi vizuri, uaminifu wa juu wa kijamii, uhusiano mzuri na majirani na maisha bora.

Tumezungumza nkwa amani siku moja hadi nyingine, nini husaidia kuudumisha – na jinsi wasafiri wanavyoweza kufurahia utulivu huo pia.

Iceland imeongoza katika orodha hiyo tangu 2008 na inasalia kuwa nchi salama zaidi duniani kwa mwaka wa 19 mfululizo. Iliimarika kwa 2% mwaka wa 2026, ikisaidiwa na kupungua kwa kasi kwa maandamano ya vurugu, na inaendelea kuwa na cheo cha juu kwa usalama, viwango vya chini vya migogoro na udhibiti mdogo wa kijeshi.

Ifuatayo ni orodha ya nchi 10 bora katika Kielezo cha Amani Ulimwenguni 2026

1. Iceland

2. New Zealand

3. Switzerland

4. Slovenia

5. Ireland

6. Austria

8. Singapore

9. Finland

“Amani inatuzunguka pande zote nchini Iceland katika hali ya asili inayotuzunguka, lakini pia ni chaguo makini linalotokana na jumuiya zetu zilizounganishwa kwa karibu,” alisema Oddný Arnarsdóttir, mkuu wa Tembelea Iceland. Anashukuru kujitolea kwa kina kwa usawa – ikiwa ni pamoja na usawa wa kijinsia, ambapo Iceland mara kwa mara iko kati ya viongozi wa dunia – pamoja na huduma dhabiti za umma na nishati mbadala iliyoenea.

Ahadi hiyo ni ya kina zaidi kuliko sera, huku wakazi wakielekeza kwenye hisia kali ya uwiano wa kijamii na uwajibikaji wa pamoja. “Tunafahamu sana jinsi tulivyobahatika kupata hali hii ya amani,” alisema Arnarsdóttir. “Inasisitiza umuhimu wa kudumisha jamii iliyo wazi na inayojumuisha.”

Eneo lake la mbali lina jukumu pia. “Kutengwa kijiografia kwa Iceland kunamaanisha kutokumbwa na mvutano wa kimataifa,” alisema Eyrún Aníta Gylfadóttir, meneja masoko katika Hoteli ya Rangá. “Mandhari kubwa ya wazi, milima ya ajabu, hewa safi na maji mengi safi huchukua jukumu kuu katika ubora wa maisha hapa.”

Ili kufurahia utulivu ya Iceland, Arnarsdóttir anapendekeza watu wapunguzeshughuli za ndani na kutumia muda kutembea bila kujiharakisha. Kupitia utamaduni wa kuoga wa nchi inapaswa kuwa juu kwenye orodha. Iceland ina mabwawa zaidi ya 120 ya jotoardhi, kutoka kwa spa za kifahari hadi mabwawa ya kuogelea ya jirani ambapo wenyeji hukusanyika mwaka mzima. “Kupata utulivu wa Iceland kunahusishwa kwa karibu na ustawi,” Arnarsdóttir alisema. “Iwe kupitia utamaduni wa kuoga jotoardhi, muda unaotumika katika asili au kuwa na nafasi ya kutenganisha tu.”

Wageni pia wanashauriwa kuzuru maeneo maarufu nchini. Arnarsdóttir inawaelekeza kwenye vivutio zaidi ya 220 yaliyotawanyika kote Aisilandi, ikiwa ni pamoja na Jumba la Makumbusho la Kitaifa la mji mkuu na Jumba la Makumbusho la Monster wa Bahari ya Kiaislandi huko Westfjords. “Ninapenda makumbusho yetu ya ajabu,” alisema. “Maeneo haya yanasaidia kusimulia hadithi na mila za ndani, huku pia zikiwahimiza watu kuyatalii zaidi na kujifunza masuala tifauti kuhusu Iceland.”

Imeorodheshwa ya pili (kutoka ya tatu mwaka wa 2025), New Zealand ndiyo nchi salama zaidi katika eneo la Asia-Pasifiki, ikiwa na viwango vya chini kabisa za migogoro inayoendelea. Usalama wake kwa kiasi kikubwa umetokana na kupungua kwa uagizaji wa silaha, na inasalia kuwa moja ya mataifa salama zaidi na yenye silaha duni zaidi.

Sehemu kubwa ya amani hiyo inatokana na jiografia. “Kuwa mbali sana na kila mahali kunamaanisha kwamba New Zealand imeepuka kwa kiasi kikubwa fujo za kijiografia ambazo huingiza mataifa mengine kwenye migogoro,” alisema Warwick Woodley, raia wa New Zealand na mwanzilishi wa NZ Golden Visa. Lakini anaona kitu katika utamaduni pia. Watu huwa wametulia na wanyoofu, alisema, “kwa ujumla zaidi nia ya kuendelea na mambo kuliko kuchochea sufuria”.

Usalama hapa ni wa kawaida sana kwamba hujiandikisha mara chache. “Watu wengi hawafikirii sana juu yake, ambayo labda ni kiashiria bora kwamba kwa ujumla sio wasiwasi,” Woodley alisema. “Bunduki si sehemu ya maisha ya kila siku hapa, na baada ya tukio la Christchurch, sheria ziliimarishwa.” Vitongoji bado vinafanya kazi kama vitongoji, aliongeza, ambapo watu wanafahamiana na kusaidiana. “Hisia hiyo ya uwajibikaji inakwenda mbali katika nchi yenye watu milioni tano, ambapo ni vigumu kuishi bila kuwajulia hali wenzio .”

Idadi ndogo ya watu wake pia inamaanisha ufikiaji rahisi wa huduma. “Milima, fukwe na matembezi ya vichaka vyote vinaweza kufikiwa kulingana na mahali ulipo,” Woodley alisema. “Hakuna mikimbio ya maisha kama inavyoshuhudiwa katika baadhi ya nchi kubwa zilizo na shughuli nyingi.”

Ikipanda kutoka nafasi ya tano mwaka jana hadi ya tatu mwaka 2026, Uswizi inachanganya viwango vya chini vya uhalifu na sera ya muda mrefu ya kutoegemea upande wowote kijeshi. Hali hii imeiwezesha kuwa mojawapo ya nchi salama zaidi duniani.

“Watu wanaonekana kuwa tayari kutoa nafasi kwa mtu mwingine hapa,” alisema Cornelia Choe, kocha mkuu na mwandishi anayeishi Geneva. “Hatua hiyo inajenga hali ya kuaminiana, imani kwamba watu kwa ujumla watafanya jambo sahihi na kwamba maisha ya kila siku yanaendelea kama inavyostahili bila matatizo .”

Huenda hii ndio hali halisi ya amani ilivyo: haimanishi hakuna changamoto za hapa na pale, lakini lengo la pamoja ni la kutafuta njia za kukabiliana nazo kwa nia njema- Cornelia Choe.

Slovenia imeingia kwenye orodha ya tano bora kwa mara ya kwanza. Utendaji mzuri wa Slovenia unachangiwa na matumizi ya chini ya kijeshi na viwango vya juu vya usalama.

Chochote utakachofanya nchini Slovenia, utafurahishwa na ukarimu wa watu – Jerneja Zver

“Waslovenia wanathamini sana jamii na hutumia muda mwingi kuzuru maeneo yenye bustani au hata mbuga, jambo ambalo naamini linatufanya kujihisi watulivu,” alisema Jerneja Zver, anayeishi Ljubljana na anasimamia shughuli katika Ulaya Mashariki kwa ajili ya Safari ya Intrepid. Zver anasema yeye hutumia wikendi nyingi nje, kupanda kwa miguu, kupanda baiskeli, kuteleza kwenye theluji au kukusanyika na marafiki na familia. Msisitizo mkubwa wa kitamaduni juu ya usawa wa maisha ya kazi, alisema, huacha nafasi zaidi kwa mahusiano ambayo yanakuza hisia ya kuhusika.

“Pamoja na migogoro na kutokuwa na uhakika kuathiri sehemu nyingi za dunia hivi sasa, ninahisi mwenye bahati sana kuita Slovenia nyumbani,” Zver alisema. “Ninathamini mambo madogo ambayo ningeyachukulia kuwa ya kawaida, nikijua kwamba ninaweza kuendelea na maisha yangu ya kila siku kwa usalama na bila woga.”

Ili kufahamu yote yanayotolewa na nchi, Zver anapendekeza kutumia zaidi ya safari ya wikendi kwenda Ljubljana. “Njoo utumie wiki moja,” alisema. Hiyo inaweza kujumuisha kupanda kwa maji meupe kwenye Mto Soča, kutembelea maporomoko ya maji ya Vintgar Gorge karibu na Bled au kuendesha baiskeli kupitia malisho ya milimani nchini. “Chochote utakachofanya nchini Slovenia, utafurahishwa na ukarimu wa watu, mandhari nzuri na asili,” alisema Zver. “Na bila shaka, chakula kizuri.”

Ireland Iliyoorodheshwa ya tano ina alama za juu kwenye viwango vyake vya chini vya vurugu na ushiriki mdogo katika migogoro ya kimataifa.

Kwa nchi iliyowahi kuathiriwa na machafuko, hali ya usalama haichukuliwi kuwa ya kawaida. “Uzoefu wa kihistoria wa Ireland kama taifa huwafanya watu wake kufahamu kwa kina hatari za ubaguzi na umuhimu wa kuwa wakarimu na kuwakaribisha wengine,” alisema Didi Ronan, mwanzilishi wa hoteli ya kuzaliwa upya Native huko West Cork.

Ronan anahusisha utamaduni huo wa ukarimu na sheria za Brehon, ambazo zilitawala Ireland kwa muda mrefu wa milenia ya kwanza na kuamuru chakula na malazi kwa wageni na wasafiri. “Iko kwenye DNA yetu,” alisema.

Utamaduni wa Ireland wa kutoegemea upande wowote unaipa hali hiyo ya amani mwelekeo wa kimataifa, kwani nchi hiyo haijiungi na vita vya kigeni au miungano ya kijeshi. “Katika wakati wa tete na kutokuwa na uhakika wa kimataifa kuna kitu kinachofurahisha nafsi kama kujituliza kwenye mwamba wa mbali katika Atlantiki, huku ukisikiliza muziki mzuri huku ukisoma vitabu baada ya kufanya matembezi,” Ronan alisema.

“Tunathamini hali hii kwa sababu visa vya ukosefu wa haki unaowaathiriwatu wengi katika ulimwenguni wa leo ambao unalingana na uzoefu wetu wa kitaifa.”

Kwa wageni, njia ya haraka sana kuelekea upande wa amani wa Ireland ni kupitia asili yake, iwe ni kupitia matembezi ya msituni au safari ya pwani. Ronan anapendekeza uchukue feri hadi Cape Clear Island, ukague magofu ya enzi ya kati ya Three Castle Head au utembelee duara la mawe la Drombeg karibu na Glandore.