Magazeti ya Kenya: Kenya miongoni mwa nchi zitakazonufaika na mfuko wa Ebola wa Sh 67B

Siku ya Alhamisi, Juni 18, magazeti ya kila siku yalijikita katika mapambano makali ya kisiasa kuhusu Muswada wa Fedha wa 2026, siasa za urithi zinazoongezeka kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027 na shinikizo kubwa kwa serikali kujitokeza wazi kuhusu mpango wa upanuzi wa JKIA.

1. The Standard

Kulingana na gazeti hili, gavana wa Homa Bay Gladys Wanga alijikuta chini ya uchunguzi mkali mbele ya Kamati ya Hesabu za Umma ya Seneti kuhusu mapato ya hospitali ya zaidi ya KSh milioni 700 ambayo wakaguzi wanasema hayawezi kuhesabiwa kikamilifu.

Kamati hiyo, inayoongozwa na Seneta wa Homa Bay Moses Kajwang’, ilihoji tofauti kati ya takwimu zilizowasilishwa na serikali ya kaunti na zile zilizomo katika ripoti ya Mkaguzi Mkuu wa Hesabu.

Huku Gavana Wanga akiwaambia maseneta kwamba vituo 24 vya afya vya kaunti vilikusanya KSh milioni 915.94 wakati wa mwaka wa fedha, wakaguzi walisema hospitali hizo zilizalisha takriban KSh bilioni 1.61, na kuacha pengo kubwa linalohitaji maelezo.

Pia soma

“Tutasaidia Wananchi”: Serikali ya Ruto Yatoa Uamuzi wa Mwisho Kuhusu Bei za Mafuta

Ofisi ya Mkaguzi Mkuu iliifahamisha kamati kwamba ni KSh milioni 915 pekee zilizokuwa zimehamishiwa kwenye akaunti maalum kufikia mwisho wa mwaka wa fedha, licha ya rekodi kuonyesha makusanyo mengi zaidi. Wanga alisisitiza kwamba tofauti zinaweza kutokea kutokana na mbinu tofauti za kuripoti katika ngazi ya kituo, lakini maseneta hawakuwa na uhakika na kuagiza uchunguzi zaidi.

Kamati pia ilielekeza umakini wake katika usimamizi wa mapato ya vituo vya afya. Maseneta walihoji kwa nini fedha zilizokusanywa na hospitali zilihamishiwa kwenye akaunti inayodhibitiwa na kaunti badala ya kurudishwa kwenye vituo baada ya makato yaliyoruhusiwa kisheria.

Wanga alihusisha suala hilo na mgongano kati ya sheria za kitaifa na kanuni za kaunti zinazosimamia ufadhili wa huduma za afya.

Wasiwasi zaidi uliibuka kuhusu ufadhili wa makao makuu ya kaunti ya KSh milioni 820. Maseneta walihoji kama mpango wa ununuzi wa mpangaji na Mfuko wa Pensheni wa Kaunti ulikuwa sawa na mkopo ambao ungepaswa kupitishwa michakato mikali ya uidhinishaji.

Seneta wa Nairobi Edwin Sifuna alisema makubaliano hayo yana sifa za mkopo wa kawaida.

Ingawa Wanga alitetea mpango huo kama halali, maseneta waliamua kuanzisha uchunguzi huru kuhusu tofauti za mapato ya hospitali na mpango wa ufadhili wa makao makuu.

Kamati pia iliibua wasiwasi kuhusu bili zinazosubiriwa za KSh bilioni 1.09, huku gavana akiwahakikishia wabunge kwamba utawala wake bado umejitolea kulipa madeni hayo.

Pia soma

Magazetini: Ushindi Mkubwa kwa Sifuna! baada ya Gavana Kang’ata Kujiunga na Linda Mwananchi

2. Daily Nation

Gazeti hilo linaripoti kwamba shinikizo linaongezeka kwa serikali kufichua maelezo ya upanuzi uliopangwa na uboreshaji wa Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta (JKIA), kufuatia ufichuzi kwamba kampuni ya China imeripotiwa kupata mkataba wa mabilioni ya shilingi.

Mradi huo, unaokadiriwa kugharimu kati ya KSh bilioni 150 na KSh bilioni 180, umevutia uchunguzi kutoka kwa vikundi vya asasi za kiraia, wabunge, wanasheria na wanaharakati wanaoishutumu serikali kwa kuendesha mchakato wa ununuzi kwa siri.

Vyanzo vinavyofahamu mchakato wa zabuni vilionyesha kuwa mkataba huo ulitolewa mapema mwezi huu na unasubiri kumalizika kwa kipindi cha lazima cha siku 14 ambapo wazabuni walioshindwa wanaweza kupinga matokeo.

Kulingana na vyanzo ndani ya mashirika yanayohusika katika mchakato huo, makampuni ya China China Road and Bridge Corporation (CRBC) na Sinohydro yaliwasilisha zabuni, huku dalili zikionyesha CRBC kama mshindi anayewezekana.

Ripoti zinazopendekeza kuhusika kwa kampuni inayohusishwa na mfanyabiashara wa Zimbabwe Wicknell Chivayo zimezidisha wasiwasi na kuongeza wito wa uwazi.

Pia soma

Magazeti ya Kenya, Juni 14: Macho kwa Ruto huku Wakenya wakitarajia kushuka kwa bei ya mafuta

Seneta wa Busia Okiya Omtatah, Taasisi ya Uwajibikaji wa Kijamii (TISA), Chama cha Wanasheria cha Kenya na Shirikisho la Watumiaji la Kenya (Cofek) wote wamehoji jinsi serikali inavyoshughulikia mradi huo.

Wanasema kwamba Bunge na umma wameachwa gizani kuhusu taratibu za ununuzi, mipango ya ufadhili na utambulisho wa makampuni yanayohusika.

Wadau kadhaa wametishia kuchukua hatua za kisheria isipokuwa mamlaka zitoe taarifa kamili kuhusu mchakato wa zabuni, masharti ya mkataba na miundo ya umiliki wa kampuni zilizowekwa kutekeleza mradi huo.

Wakosoaji wanaogopa walipa kodi wanaweza kukabiliwa na hatari kubwa za kifedha ikiwa usimamizi sahihi hautatekelezwa na licha ya ukosoaji huo, mashirika ya serikali yamebaki kimya kwa kiasi kikubwa.

Hapo awali Mamlaka ya Viwanja vya Ndege vya Kenya ilisisitiza kwamba upanuzi wa JKIA ni mradi unaofadhiliwa na serikali unaotekelezwa kupitia taratibu zilizowekwa za sekta ya umma baada ya kuvunjika kwa pendekezo tata la Adani.

Upanuzi huo unalenga kubadilisha uwanja wa ndege wenye shughuli nyingi zaidi nchini Kenya kwa kuongeza uwezo wa abiria kutoka milioni 8.9 hadi milioni 22.3 kila mwaka ifikapo 2045.

Maboresho yaliyopangwa ni pamoja na kituo kipya cha abiria, maboresho ya njia ya ndege, vifaa vya kupanuliwa vya utunzaji wa mizigo na mifumo ya usindikaji wa abiria iliyoboreshwa kidijitali.

Pia soma

Wazazi wa wavulana 21 waliouawa katika mkasa wa moto wa Endarasha wasema serikali iliwaruka

3. The Star

Kulingana na gazeti hilo, Kenya ni miongoni mwa mataifa kadhaa ya Afrika yanayotarajiwa kunufaika na mfuko wa kimataifa wa KSh bilioni 67 unaolenga kuimarisha juhudi za maandalizi na kukabiliana na milipuko ya Ebola, huku kukiwa na wasiwasi unaoongezeka kuhusu kuenea kwa ugonjwa huo hatari Afrika ya Kati na Mashariki.

Kifurushi cha ufadhili, sawa na dola milioni 518 za Marekani, kilitangazwa wakati wa Mkutano wa G7 unaoendelea nchini Ufaransa, ambao Rais William Ruto anahudhuria.

Viongozi wa kimataifa walionya kwamba kuibuka tena kwa visa vya Ebola katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) na nchi jirani ya Uganda kunaleta tishio kubwa la kiafya si tu kwa Afrika bali pia kwa jamii pana ya kimataifa.

Katika taarifa ya pamoja, viongozi wa G7 walionyesha wasiwasi kuhusu mlipuko unaohusisha aina adimu ya Ebola ya Bundibugyo, wakibainisha kuwa chanjo zilizopo, vifaa vya uchunguzi na chaguzi za matibabu hazifanyi kazi kikamilifu dhidi ya virusi hivyo.

Hali hiyo inazidi kuwa ngumu kutokana na ukweli kwamba mlipuko huo umejikita katika sehemu zilizoathiriwa na migogoro mashariki mwa DRC, na kufanya juhudi za kukabiliana na dharura kuwa ngumu zaidi.

Pia soma

Magazeti ya Kenya, Juni 12: Jinsi elimu, afya zilivyopewa mapande makubwa katika bajeti ya 2026/27

Viongozi hao walitoa wito wa hatua za haraka za kuimarisha ufuatiliaji wa magonjwa, ufuatiliaji wa waliogusana na virusi, upimaji wa maabara na ushirikiano wa mipakani.

Kenya, pamoja na Misri, India na Korea Kusini, walijiunga na wito wa kuongeza usaidizi wa kimataifa ili kupunguza mlipuko huo kabla haujaenea zaidi.

Fedha hizo zitasaidia Mpango wa Maandalizi na Mwitikio wa Bara, mpango unaoongozwa na Vituo vya Afrika vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (Africa CDC) na Shirika la Afya Duniani (WHO).

Mpango huo unalenga kuimarisha uratibu wa dharura, kuboresha uwezo wa maabara, kuimarisha hatua za kuzuia maambukizi na kuongeza ushiriki wa jamii katika nchi za Afrika.

Kama Uganda na DRC zinaendelea kupambana na mlipuko huo, ufadhili mpya unatarajiwa kusaidia nchi kama Kenya kuboresha mifumo ya utayari na mwitikio, kupunguza hatari ya kuenea kwa maambukizi.

4. Taifa Leo

Kulingana na gazeti la Swahili daily, uchaguzi mdogo ujao wa Ol Kalou umebadilika na kuwa zaidi ya shindano la kuchukua nafasi ya mbunge aliyeanguka, badala yake ukiibuka kama pambano kubwa la kisiasa ambalo linaweza kuunda usawa wa madaraka katika Mt Kenya kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027.

Pia soma

Kutoka Enzi ya Uhuru hadi Ruto: Jinsi Bajeti ya Kenya Imekuwa Ikipanda Kadri Miaka Imekuwa Ikisonga

Kura ndogo ya Julai 16 ilichochewa na kifo cha mbunge wa Ol Kalou David Kiaraho, ambaye alishinda kiti hicho mwaka wa 2022 kwa tiketi ya Chama cha Jubilee.

Wakati wagombea tisa wako kwenye kinyang’anyiro hicho, waangalizi wa kisiasa wanasema pambano hilo limepungua hadi kuwa shindano kati ya mgombea wa UDA Muchina Nyaga na Kamau Ngotho wa DCP, ambaye anaungwa mkono na kambi ya naibu rais wa zamani Rigathi Gachagua.

Ingawa Naibu Rais Kithure Kindiki na Gachagua kwa kiasi kikubwa wameepuka kampeni, ushawishi wao unaonekana mkubwa katika shindano hilo.

Wachambuzi wanaelezea uchaguzi huo mdogo kama kura ya maoni kuhusu ni nani anayeongoza uaminifu wa kisiasa katika eneo la Mt Kenya. Kwa Kindiki, ushindi utaimarisha msimamo wake kama mshirika mkuu wa kisiasa wa Rais William Ruto katika eneo hilo.

Kwa Gachagua, inatoa fursa ya kuthibitisha kwamba anasalia kuwa nguvu kubwa licha ya kuondolewa kwake madarakani na mapambano ya kisiasa.

Kampeni zinapozidi kuimarika, masuala ya maendeleo ya ndani yamezidi kuchukua nafasi ya ujumbe wa kisiasa wa kitaifa.

Kaulimbiu zinazohusiana na kinyang’anyiro cha urais cha 2027 sasa zinatawala mikutano ya hadhara, huku wakazi wakionyesha wasiwasi kwamba mahitaji yao ya haraka yanafunikwa na matarajio mapana ya kisiasa.

Pia soma

Itumbi ‘atumbuiza’ kwa kudai Kalonzo amemchagua Sifuna kuwa mgombea mwenza 2027

Nyuma ya pazia, kambi zote mbili zimetuma washirika wenye ushawishi kuongoza kampeni zao. Upande wa Kindiki unategemea watu kama vile mwakilishi wa wanawake wa Nyandarua Faith Gitau na Waziri wa zamani wa Baraza la Mawaziri Moses Kuria, huku kambi ya Gachagua ikiwahamasisha viongozi, akiwemo Seneta John Methu na Mbunge wa Kipipiri Wanjiku Muhia.

Wakazi wanasema kampeni hizo zimepokea pesa nyingi, huku ahadi, propaganda za kisiasa na uhamasishaji wa wapiga kura zikifafanua kinyang’anyiro hicho.

Read ENGLISH VERSION

Je, unayo taarifa ya kusisimua ambayo ungependa tuichapishe? Tafadhali, wasiliana nasi kupitia news@tuko.co.ke au WhatsApp: 0732482690.

Chanzo: TUKO.co.ke