Chanzo cha picha, BBC/ Emily Johnson
Iliyochapishwa
Muda wa kusoma: Dakika 4
Jenny Parry anapokuwa anatembea barabarani, hupita watu wengi ambao hajawahi kuwafahamu. Lakini kwake, wote wanaonekana kuwa anawajua.
Ana ugonjwa nadra wa neva unaosababisha kila mtu anayemwona kuonekana kama rafiki ambaye amemfahamu kwa miaka mingi, akiwa na kumbukumbu zisizo wazi za sherehe au vicheko kazini.
“Takribani miaka saba iliyopita, nilipata maumivu ya kichwa ya kipandauso, na ghafla nikagundua kwamba nilifikiri ninawafahamu watu wote ninaowaona, na wakati huo huo, nilihisi ninawajua vizuri sana,” Jenny anaeleza.
“Mwanzoni, mambo yalikuwa magumu kwa sababu kila mtu niliyemtazama, nilikumbuka vitu ambavyo tulifanya pamoja, lakini kiakili nilijua kwamba siwafahamu kweli.
“Kila uso ulileta kumbukumbu za kitu tulichofanya pamoja, lakini ni kama ninaangalia kupitia kioo, kilichofichwa kidogo na kisichoonekana vizuri.”
“Katika miaka ya mwanzo, nilikuwa na hali kadhaa za aibu ambapo nilidhani ninamfahamu mtu, kisha nikamfuata na kuzungumza naye, lakini wao hawakunijua. Baada ya hilo kutokea mara kadhaa, hatimaye niliacha kuwakaribia watu wote,” alisema.
Mwanamke huyo mwenye umri wa miaka 54 kutoka Scarborough, Uingereza, alisema hali yake inayojulikana kama “hyperfamiliarity for faces” au kwa kifupi HFF imeanza kumletea changamoto, hasa alipokuwa akifanya kazi katika bustani ya wanyama ya eneo lao.
Hali ya Jenny ni nadra sana, na utafiti kuhusu ugonjwa huo bado unaendelea.
Hata hivyo, watu walio na hali ya kinyume chake inayojulikana kama “prosopagnosia” au upofu wa kutambua nyuso (face blindness), wanaaminika kuwa takribani asilimia 2 ya watu wote duniani.
Hali hiyo pia husababisha wasiwasi wa kijamii na matatizo mengine yanayofanana.
Ili kujifunza zaidi kuhusu hali yake, Jenny aliingia mtandaoni kufanya utafiti kuhusu matatizo ya utambuzi wa nyuso, na hatimaye akapata barua pepe ya mwanafunzi wa shahada ya uzamivu nchini Marekani.
Baadaye, mwanafunzi huyo alimwelekeza na akamsaidia kufanyiwa uchunguzi wa MRI katika Chuo Kikuu cha York ili kuchunguza shughuli za ubongo wake.
Profesa Tim Andrews, mtafiti mkuu katika chuo hicho, aligundua kwamba HFF ilisababishwa na miunganisho ya ubongo wa Jenny.
Ingawa mifumo yake ya kuona na kumbukumbu ilikuwa ikifanya kazi kawaida, uhusiano kati ya mifumo hiyo miwili ulikuwa umeathirika, na kusababisha “kengele za uwongo” za mara kwa mara za hisia za kufahamiana.
Baada ya vipimo vya awali kuonyesha kuwa kila kitu kilikuwa kawaida, mtafiti huyo alifanya jaribio kwa kutumia kipindi cha televisheni Game of Thrones.
Walilinganisha athari za ubongo kati ya watu ambao hawajawahi kutazama kipindi hicho na mashabiki wanaowafahamu wahusika wake.
“Tuligundua kwamba kulikuwa na tofauti za ubongo kati ya makundi haya mawili, na tulitaka kuona kama kulikuwa na maeneo ya ubongo ambapo Jenny alikuwa karibu zaidi na washiriki waliowafahamu kuliko wale wasiofahamu, kwa bahati nzuri, Jenny alikuwa hajawahi kutazama Game of Thrones,” alisema Profesa Andrews.
“Tulimfanya Jenny atazame tukio akiwa kwenye skana ya ubongo, na tukagundua eneo la ubongo lililofanana na la washiriki waliowafahamu katika sehemu iitwayo hippocampus.”
Hili linaonekana kwenye skani, likithibitisha kila kitu ambacho Jenny alikuwa akipitia.
“Kwa watu wanaolazimika kuishi na hali hii kila siku, ni faraja sana kujua kwamba kuna sababu ya kisayansi nyuma ya hali hii,” aliongeza profesa huyo.
Kuanza kuzoea
Maisha ya Jenny sasa yanaonekana tofauti kidogo.
Alijifunza kutokushikilia sana au kuamini hisia za kufahamiana na nyuso mara moja, badala yake alijikita zaidi kwenye nywele na mavazi hadi mtu ajitambulishe kwake.
“Ikiwa ninataka kumfahamu mtu, basi nitafanya hivyo,” Jenny alisema.
“Ikiwa niko kwenye mahojiano ya kazi na nataka kuhisi utulivu, nitaangalia uso wa anayenihoji na nahisi kama nimewahi kumfahamu kwa miaka mingi.
“Nimejitungia mbinu ya kukabiliana na hali hii sasa inanipeleka vizuri.”
Jenny pia anaiona hali yake kama kitu anachoweza kukitania, akitafuta njia za kuwachekesha watu kazini kwake katika Bustani ya Wanyama ya Filey.
“Sasa mimi huwa mkweli na wazi kwa kila mtu, kwa hiyo naiona kama kitu kizuri katika maisha yangu,” aliongeza.
“Ikiwa nataka kujihisi nafuu haraka kuhusu watu, huingiliana na nyuso zao. Watu wenye wasiwasi wangependa kufanya hivyo, sivyo?”
Jenny anatumai uzoefu wake utaweza kuwahamasisha wengine, ambao huonekana kuona hali ya HFF kama kitu cha kujitenga na watu.
“Ingekuwa vizuri sana kama watu walio katika hali kama hii wangeamua kusema, ‘hebu tujaribu maisha kidogo na tuone ni nini kinanifaa,'” alisema Jenny.
“Nafikiri kila mtu atakuwa na mbinu tofauti zinazomfaa.”