Dar es Salaam. Katika zama hizi, ndoa nyingi haziishi tena kwa misingi ya ukweli bali kwa misingi ya maonyesho. Wanandoa wengi wamejikuta wakiishi maisha ya kuigiza, wakijenga taswira ya furaha mbele ya jamii ilhali ndani ya nyumba kuna ukimya, maumivu na migogoro isiyotatuliwa.
Ndoa zimegeuzwa kama filamu zinazoonyeshwa kwa hadhira, ambapo lengo si tena kuishi, bali kuonekana unaishi vizuri.
Mwandishi na mwanafalsafa wa uhusiano, Alain de Botton anaeleza kuwa tatizo kubwa la ndoa za kisasa ni shinikizo la kuonekana wakamilifu.
Kwa mawazo yake, anaeleza kuwa jamii imeunda simulizi kwamba ndoa yenye mafanikio haina migogoro, jambo linalowafanya wanandoa kuficha matatizo yao na kuigiza furaha.
“Ndoa nyingi hazivunjwi na migogoro, bali na woga wa kuonekana dhaifu,” anaandika.
Hii inaonyesha kuwa kuigiza furaha kunaua nafasi ya uponyaji wa kweli.
Katika mitandao ya kijamii, ndoa zimepimwa kwa picha, maneno matamu na safari za kifahari.
Wanandoa wanapopishana, badala ya kukaa chini na kuzungumza, wanachagua kuvaa tabasamu na kupiga picha.
Migogoro inapojitokeza, inasukumwa chini ya zulia, huku hadhira ikiendelea kushangilia ndoa inayodhaniwa kuwa bora. Hii hujenga pengo kubwa kati ya kile kinachoonekana na kile kinachoishiwa.
Hekima ya kale inatukumbusha umuhimu wa ukweli: “Iko njia ionekanayo kuwa sawa machoni pa mtu, lakini mwisho wake ni njia za mauti.” Mithali 14: 12.
Maisha ya kuigiza yanaweza kuonekana mazuri kwa nje, lakini mwisho wake huacha ndoa ikiwa haina uhai wa ndani.
Kuigiza furaha ya ndoa
Mwanasaikolojia na mwandishi, Esther Perel anaeleza kuwa wanandoa wa leo wanaishi chini ya macho ya wengi kuliko wakati mwingine wowote katika historia.
Anasema kuwa shinikizo la kuthibitisha furaha mbele ya watu limegeuza ndoa kuwa jukwaa la maonesho badala ya mahali pa usalama wa kihisia.
“Tunatarajia ndoa itufanye tufurahi, na tunataka dunia ionekane ikithibitisha furaha hiyo, ” anaeleza.
Katika mazingira haya, wanandoa wanapokosa furaha, hujiona wamefeli. Badala ya kutafuta msaada au kujifunza, huamua kuigiza.
Mwanamke anaweza kuendelea kumsifia mume hadharani ilhali ndani anahisi kupuuzwa. Mwanaume anaweza kuonekana jasiri na mwenye udhibiti mbele ya watu ilhali ndani anabeba hasira na hofu. Uigizaji huu hujenga ukuta kati ya wanandoa wenyewe.
Mwandishi wa masuala ya kijamii, Erich Fromm anaeleza kuwa upendo wa kweli hauwezi kuishi katika mazingira ya uongo.
Anasema kuwa upendo unahitaji ukweli, uwazi na ujasiri wa kuonekana jinsi ulivyo. Fromm anaandika: “Upendo hauwezi kustawi pale ambapo watu wanaogopa kuwa wao wenyewe.”
Kauli hiii inaweka wazi kuwa maisha ya kuigiza ni adui wa ukaribu wa ndoa.
Jamii nayo ina mchango mkubwa katika tatizo hili.
Mara nyingi wanandoa wanaoshiriki changamoto zao huonekana kama dhaifu, wasio na shukrani au waliokosa hekima.
Matokeo yake ni kwamba wengi huchagua kunyamaza na kuigiza. Ndoa inageuka kuwa mzigo wa siri badala ya safari ya pamoja.
Hali hii imefanya ndoa nyingi kufa kimya kimya. Hakuna kelele za talaka wala ugomvi wa wazi, lakini pia hakuna uhai, mawasiliano ya kweli wala furaha ya ndani. Wanandoa wanaishi kama waigizaji wa muda mrefu katika tamthilia isiyo na mapumziko.
Ukweli nguzo ya kuokoa ndoa
Mwandishi na mshauri wa kiroho, Brené Brown anaeleza kuwa ujasiri wa kuwa halisi ni msingi wa uhusiano wenye afya. Anasema kuwa pale watu wanapothubutu kuacha kuigiza na kuonyesha udhaifu wao, ndipo uhusiano wa kweli huanza.
Anaandika: “Uhalisia ni chaguo la ujasiri; kuigiza ni chaguo la hofu.” Hii inaonyesha kuwa maisha ya kuigiza yanatokana na woga wa hukumu, si nguvu.
Katika ndoa, kuacha kuigiza kunahitaji mazungumzo magumu. Inahitaji kusema “nimeumia”, “nahitaji msaada”, au “sielewi”.
Maneno haya ni magumu kuyasema hadharani, lakini ni muhimu ndani ya ndoa. Ndoa inayokubali ukweli, hata ukiwa mchungu, ina nafasi kubwa ya kupona kuliko ndoa inayojificha nyuma ya tabasamu la bandia.
Alain de Botton anaongeza uzito wa hoja hii kwa kusema: “Ndoa yenye afya si ile isiyo na matatizo, bali ile inayoweza kuyazungumzia matatizo bila hofu.” Kauli hii inatukumbusha kuwa ukamilifu si lengo la ndoa, bali uhalisia.
Kwa mtazamo wa kijamii, ni muhimu kubadili simulizi kuhusu ndoa. Ndoa si mashindano ya nani ana furaha zaidi, wala si onyesho la kuthibitisha mafanikio. Ni uhusiano wa watu wawili wanaojifunza kila siku.
Jamii inaposhinikiza maonyesho ya furaha, inachangia ndoa kuishi maisha ya uongo.
Erich Fromm anasisitiza tena kwa kusema: “Upendo wa kweli ni tendo la ujasiri, si hisia ya kuigiza.”
Maisha ya kuigiza yamekuwa sumu inayoharibu ndoa za wengi polepole bila kelele. Kuonekana kuwa na furaha kumepewa kipaumbele kuliko kuwa na furaha ya kweli.
Suluhisho si kujiondoa kwenye jamii, bali ni kurejesha uhalisia ndani ya ndoa. Wanandoa wanahitaji kujifunza kuishi ukweli wao kabla ya kuonyesha taswira kwa wengine.
Ndoa inayojengwa juu ya ukweli, hata ukiwa mchungu, ina nafasi ya kudumu kuliko ndoa inayojengwa juu ya maigizo matamu lakini yasiyo na uhai.
Makala hii inatokana na vyanzo mbalimbali vya kimtandao.