Manowari mpya ya Hangor ya Pakistan ina nguvu kiasi gani?

Manowari ya kwanza ya kivita ‘Hangor’ ya Jeshi la Wanamaji la Pakistan imewasili katika bandari ya Karachi. Hata hivyo, hili si tukio la kuwasili kwa manowari mpya pekee, bali pia ni kurejea kwa jina ambalo ni sehemu muhimu ya historia ya jeshi hilo la wanamaji.

“Hangor” ni aina ya papa anayewinda kimya kimya, akifuatilia mawindo yake kwa subira hadi apate fursa mwafaka, kisha hushambulia kwa ghafla.

Mapambano ya baharini ya mwaka 1971 kati ya manowari ya Pakistan iitwayo Hangor na meli ya kivita ya India INS Khukri ni simulizi maarufu katika historia ya vita vya majini. Mapambano hayo yameendelea kukumbukwa kama mojawapo ya matukio muhimu katika eneo hilo.

Sasa, karibu miaka 55 baadaye, manowari mpya na ya kisasa yenye jina hilohilo la Hangor imejiunga na kikosi cha manowari cha Pakistan, ikiendeleza urithi wa jina ambalo lina nafasi ya pekee katika historia ya wanamaji wa nchi hiyo.

Kwa mujibu wa Jeshi la Wanamaji la Pakistan, PNSM Hangor, iliyotengenezwa kupitia ushirikiano wa ulinzi kati ya Pakistan na China, imewekewa mifumo ya kisasa ya mapambano, sensa za hali ya juu, teknolojia ya Air-Independent Propulsion (AIP) inayoiwezesha kubaki chini ya maji kwa muda mrefu bila kuhitaji hewa kutoka juu ya uso wa bahari, pamoja na uwezo ulioboreshwa wa kujificha dhidi ya mifumo ya ugunduzi ya adui.

Manowari hii ni sehemu ya moja ya miradi mikubwa zaidi ya ulinzi wa majini ya Pakistan, ambapo jumla ya manowari nane zitaongezwa katika kikosi cha Jeshi la Wanamaji la Pakistan katika miaka ijayo.

Lakini swali ni: ni nini kinachozifanya manowari za darasa la Hangor kuwa za kipekee, na kwa nini Pakistan ilihitaji kuzipata?

Kwa mujibu wa wataalamu, msingi wa huduma ya manowari ya Jeshi la Wanamaji la Pakistan uliwekwa katika miaka ya 1960 kupitia manowari za Tench zilizopatikana kutoka Marekani.

Baadaye, Pakistan ilinunua manowari za Daphné na Agosta kutoka Ufaransa.

Wakati wa mpango wa Agosta, manowari mbili ziliundwa nchini Pakistan. Kwa mujibu wa Jeshi la Wanamaji la Pakistan, uzoefu uliopatikana katika mradi huo baadaye uliweka msingi wa programu ya manowari za Hangor.

Jiwe la msingi la mradi huu liliwekwa wakati wa ziara ya Rais wa China, Xi Jinping, mjini Islamabad mwezi Aprili 2015.

Mnamo Aprili 2015, Xi Jinping alisaini makubaliano ya kuunda manowari nane za Hangor.

Katika mradi huu, manowari nne zinajengwa nchini China, huku nyingine nne zikijengwa katika jiji la Karachi, Pakistan.

Muundo wa manowari ya Hangor umejengwa kwa msingi wa manowari ya kisasa ya China ya 039B Yuan-class submarine.

Manowari hizi zimewekewa rada za hali ya juu, mifumo ya sonar, mifumo ya usaidizi wa kielektroniki na vifaa vya optroniki vya uchunguzi, vinavyowezesha ufuatiliaji bora zaidi wa mazingira ya juu ya maji na chini ya maji.

Kwa upande wa silaha, manowari za Hangor zina uwezo wa kutumia torpedo nzito pamoja na makombora ya cruise ya kushambulia meli za kivita.

Kwa mujibu wa Jeshi la Wanamaji la Pakistan, jukumu la manowari za Hangor halijikiti tu katika matumizi ya silaha, bali pia linasaidia kufanikisha malengo mapana ya kimkakati ya taifa.

Manowari hizi hutekeleza hasa majukumu matatu muhimu:

Kwa ujumla, Hangor imeundwa kuwa si tu jukwaa la mashambulizi ya baharini, bali pia chombo muhimu cha upelelezi, ufuatiliaji na kuimarisha uwezo wa kimkakati wa Pakistan katika eneo la bahari.

Hii ndiyo sababu manowari huchukuliwa kuwa silaha muhimu sana ya kimkakati. Sifa muhimu zaidi ya manowari hizi ni mfumo wao wa Air-Independent Propulsion (AIP).

Manowari za kawaida zinazotumia dizeli na umeme hulazimika kuibuka juu ya uso wa maji mara kwa mara ili kuchaji betri zake. Hata hivyo, manowari zenye mfumo wa AIP zinaweza kubaki chini ya maji kwa muda mrefu bila kuhitaji kufanya hivyo.

Kutokana na uwezo huu maalumu, manowari hizi zinaweza kutekeleza operesheni zao kwa utulivu mkubwa na kwa muda mrefu bila kugunduliwa kirahisi.

Lakini nguvu yake halisi haipo katika teknolojia ya AIP au uwezo wa kujificha pekee, bali katika mchanganyiko wa vipengele hivyo viwili. Hii ina maana kwamba manowari ya Hangor inaweza kubaki baharini kwa muda mrefu huku ikiwa imejificha dhidi ya macho ya adui.

Uwezo huu wa kudumu kwa muda mrefu chini ya maji na kubaki bila kugunduliwa ndiyo unaoifanya manowari ya Hangor kuwa chombo chenye ufanisi mkubwa katika operesheni za kijeshi na malengo ya kimkakati ya baharini.

Wakati wa vita vya mwaka 1971, Makamu Admiral mstaafu wa Jeshi la Wanamaji la Pakistan, Ahmed Tasneem, alikuwa amewekwa kwenye manowari ya kwanza ya nchi hiyo iitwayo Ghazi.

Akizungumza na BBC Urdu, alisema kuwa tofauti kubwa zaidi ni mfumo wa Air-Independent Propulsion (AIP), ambao huruhusu manowari kubaki imejificha kwa muda mrefu zaidi, na ndiyo faida yake halisi.

Kwa mujibu wa Ahmed Tasnim, wakati wa huduma yake, manowari zililazimika mara kwa mara kuibuka karibu na uso wa maji ili kuchaji betri, ilhali Hangor inahitaji kufanya hivyo mara chache zaidi.

“Awali tulitumia torpedo na baadaye makombora ya Harpoon. Sasa tuna silaha za kisasa zaidi na zenye masafa marefu zaidi. Vichwa vyake vya vita ni tofauti. Sensa ni bora zaidi. Kuna kelele kidogo zaidi. Na kwa ujumla ni manowari bora na yenye ufanisi zaidi,” alisema.

Kamanda mstaafu Syed Mohammad Obaidullah wa Jeshi la Wanamaji la Pakistan anasema kuhusu mfumo wa AIP kwamba, “Utaboresha kwa kiasi kikubwa uwezo wa kiutendaji wa manowari zetu zilizopo na mpya.”

Kwa mujibu wake, mfumo wa AIP tayari upo katika baadhi ya manowari za Jeshi la Wanamaji la Pakistan.

Kwa nini manowari mpya zinahitajika?

Akijibu swali hili, Ahmed Tasnim anasema, “Kimsingi, manowari hizi mpya zinakuja kuchukua nafasi ya manowari za zamani.”

Kwa mujibu wake, manowari za zamani zina takribani miaka 35 ya matumizi, na zile za miaka ya 1960 na 1970 tayari zimekamilisha muda wake wa kiutendaji, hivyo imekuwa lazima kuzibadilisha.

“Ni suala la kubadilisha tu, hakuna ushindani na mtu yeyote,” anasema.

Kuhusu hilo, Syed Mohammad Obaidullah anasema, “Majeshi ya wanamaji duniani kote hujiboresha kila mara ili kukabiliana na changamoto za baadaye.”

“Tumekuwa tukitumia zaidi manowari za dizeli-umeme, kwanza za Daphné, kisha Agosta. Sasa tunahitaji teknolojia ya kisasa zaidi ili kukabiliana na vitisho vya baadaye. Ndiyo maana hatua hii imechukuliwa. Kila jeshi la wanamaji linataka vifaa bora na vya kisasa zaidi,” alisema.

Makamu Admiral mstaafu Ahmed Tasnim anasema, “Manowari za India pia ni changamoto kwetu. Wao pia wana manowari za nyuklia ambazo ni za kasi lakini zina kelele. Zina silaha nzuri, lakini pia zina mapungufu fulani.”

Aliongeza, “Kuna changamoto pia Pakistan, lakini msukumo wetu na uzoefu wetu ni imara sana.”

Syed Mohammad Obaidullah anadai kuwa India ina manowari 20, lakini hazina mfumo wa AIP.

Umuhimu wa manowari unaendelea kuongezeka kutokana na kuongezeka kwa shughuli za majini kati ya China, India na mataifa mengine ya kikanda katika Bahari ya Hindi.

Maafisa wa zamani wa Jeshi la Wanamaji la Pakistan wamesisitiza kuwa mkakati wa baharini wa Pakistan ni wa kujilinda zaidi, na haulengi kuteka eneo lolote, bali kuzuia adui asifanye mashambulizi.

Kamanda mstaafu Syed Mohammad Obaidullah anauita mkakati huu “area denial.” Hii inamaanisha kwamba lengo ni kumzuia adui kufika maeneo ambayo anaweza kuwa tishio.

“Kwa kifupi, ikiwa adui hawezi kukaribia, hawezi kuwa tishio, na huo ndio mkakati wetu,” alisema.

Hata hivyo, wataalamu wa ulinzi wanakubaliana kwamba kuingizwa kwa manowari nane mpya zenye mfumo wa AIP kutaongeza kwa kiasi kikubwa uwezo wa Pakistan katika:

Vita vya chini ya maji, operesheni za siri na ulinzi wa njia muhimu za mawasiliano ya baharini.

Kwa ujumla, hatua hii inaonekana kama uimarishaji mkubwa wa uwezo wa kimkakati wa baharini wa Pakistan katika mazingira yanayozidi kuwa ya ushindani katika Bahari ya Hindi.

Makamu Admiral mstaafu Ahmed Tasneem anasema, “Tunapaswa kushirikiana na nchi ambayo haitatuacha wakati wa matatizo. China ni rafiki yetu wa kuaminika.

Tumewahi kukumbwa na vikwazo hapo awali, hivyo ni muhimu kutegemea China kwa vipuri na huduma za kiufundi.”

Anakumbusha kuwa manowari ya Ghazi ilifika mwaka 1964 na iliathiriwa na vikwazo vya silaha wakati wa vita vya 1965. “Kwa hiyo kuna maana gani kuwa na manowari ambayo vipuri vyake vimezuiwa? Hii inatufundisha umuhimu wa kuwa na mshirika wa kuaminika,” anasema.

Kwa mujibu wa Ahmed Tasnim, manowari ya Ghazi ililazimika kusafirishwa kwenda Uturuki kwa ajili ya matengenezo kupitia Njia ya Rasi ya Tumaini jema ( Cape of Good Hope) baada ya vita, kwa sababu Mfereji wa Suez ulikuwa umefungwa, hivyo ilibidi ipitie njia ndefu zaidi ya kuzunguka Afrika.

Kwa mujibu wa Jeshi la Wanamaji la Pakistan, mradi wa Hangor hauishii tu katika ununuzi wa manowari.

Ujenzi wa manowari nne ndani ya Karachi pia unalenga kuhamisha teknolojia, kukuza ujuzi wa uhandisi, na kujenga uwezo wa ndani wa kutengeneza manowari.

Mpango huu unahusisha uhamishaji wa utaalamu katika maeneo kama:

Kwa sababu hiyo, Hangor inaonekana si tu kama manowari mpya ya kijeshi, bali pia kama uwekezaji wa muda mrefu katika sekta ya viwanda vya baharini vya Pakistan.

Miaka hamsini iliyopita, manowari ya Hangor ilikuwa ishara ya mafanikio ya kijeshi kwa Pakistan. Leo, jina hilo hilo limerudi tena kupitia kizazi kipya cha manowari kinachojiunga na Jeshi la Wanamaji la Pakistan.