Rais wa Ufaransa, waziri mkuu wa Uingereza, na Kansela wa Ujerumani “wamelaani vikali” siku ya Ijumaa, Januari 9, “mauaji ya waandamanaji” na “vurugu” zilizofanywa na vikosi vya usalama nchini Iran, katika taarifa ya pamoja ambapo viongozi hao watatu wameitaka mamlaka ya Iran “kujizuia.” Mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel ya 2003, wakili wa Iran Shirin Ebadi, ameonyesha wasiwasi katika taarifa kuhusu “mauaji” yanayowezekana ambayo yalifanywa na vikosi vya usalama wakati intaneti ikizimwa.
Imechapishwa:
Dakika 2 Wakati wa kusoma
Matangazo ya kibiashara
Ingawa kuzima kwa intaneti kumedumu kwa zaidi ya saa 24 nchini Iran, maandamano hayaonekani kupungua. Lakini taarifa hii ya kuzima kwa intaneti imewafanya waangalizi wengi kuwa na hofu ya kutokea hali mbaya zaidi na kuelezea wasiwasi wao.
Katika video adimu iliyotolewa kwenye mitandao ya kijamii siku ya Ijumaa, Januari 9, na kuthibitishwa na shirika la habari la AFP, maelfu ya waandamanaji waliandamana katika mitaa ya kitongoji huko Tehran, mji mkuu wa Iran. “Picha zinatujia kupitia Starlink,” mtumiaji mmoja wa intaneti amebainisha.
Mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel ya 2003, wakili wa Iran Shirin Ebadi, alionya katika taarifa siku ya Ijumaa, Januari 9, kwamba “mauaji” yanayowezekanaambayo yalifanya na vikosi vya usalama yalifanyika wakati intaneti ilizimwa.
“Dalili za kuaminika zinaonyesha kwamba Jamhuri ya Kiislamu inaweza kujaribu kugeuza usiku wa leo kuwa mauaji, chini ya kivuli cha kukatika kabisa kwa mawasiliano,” ameandika Shirin Ebadi, ambaye anaishi uhamishoni.
Kukata kwa intaneti kote nchini “si tatizo la kiufundi nchini Iran, ni mbinu,” anaongeza Shirin Ebadi kwenye akaunti yake rasmi ya Telegram, akisema aliarifiwa kwamba mamia ya watu walipelekwa hospitalini Tehran siku ya Alhamisi, Januari 8, wakiwa na “majeraha makubwa machoni” yaliyosababishwa na risasi za bunduki.
Viongozi wa Ulaya wana wasiwasi
“Tuna wasiwasi mkubwa na ripoti za vurugu zilizofanywa na vikosi vya usalama vya Iran,” viongozi wa Ufaransa, Ujerumani, na Uingereza walisema katika taarifa ya pamoja.
Katika taarifa yao, Emmanuel Macron, Friedrich Merz, na Keir Starmer walilaani vikali mauaji ya waandamanaji na kuongeza kwamba mamlaka ya Iran ina jukumu la kuwalinda raia wake yenyewe na lazima ihakikishe uhuru wa kujieleza na kukusanyika kwa amani bila hofu ya kulipiza kisasi.
Kabla ya nchi hiyo kutengwa na ulimwengu, shirika la haki za binadamu la Human Rights Watch lilirekodi vifo 51 miongoni mwa waandamanaji, wakiwemo watoto tisa. Mamia ya wengine wamejeruhiwa tangu kuanza kwa maandamano katika soko la Tehran mnamo Desemba 28, 2025. “Uchunguzi wa haraka, huru, na wa uwazi lazima ufanyike,” alisema Volker Türk, Kamishna Mkuu wa Haki za Binadamu wa Umoja wa Mataifa, ambaye pia alikuwa na wasiwasi kuhusu kukatika kwa mtandao nchini humo.
Picha zingine zilizorushwa na vyombo vya habari vya Iran zinaonyesha kwamba maandamano ya kuunga mkono utawala pia yalifanyika mchana. Katika hotuba kwenye televisheni ya kitaifa, Ayatollah Ali Khamenei alionya kwamba nchi yake “haitarudi nyuma” mbele ya waandamanaji walioelezewa kama “wahujumu” na “waharibifu,” akidai kwamba Donald Trump ndiye aliyesababisha matukio hayo.
“Iran ina matatizo makubwa … tunafuatilia hali hiyo kwa karibu sana,” Donald Trump alisema, huku mtoto wa kiongozi wa zamani wa nchi hiyo, Reza Pahlavi, akitoa wito wa haraka wa kuchukuliwa hatua “ili kuwasaidia raia wa Iran” mapema Ijumaa.