Dar es Salaam. Tanzania na Uturuki zimesaini mkataba wa kuepusha utozaji kodi mara mbili (DTA), hatua inayotarajiwa kuchochea uwekezaji na kukuza biashara kati ya mataifa hayo mawili.
Mkataba huo pia unalenga kuzuia ukwepaji wa kodi ya mapato na kuweka mazingira rafiki zaidi kwa wawekezaji wa ndani na nje. Huu ni mkataba wa 13 kwa Tanzania kusaini na mataifa mbalimbali, ukiwa na lengo la kuhakikisha kipato kimoja hakitozwi kodi katika nchi zote mbili.
Hatua hiyo inachukuliwa kuwa muhimu katika kuongeza imani kwa wawekezaji, kwa kuwa inapunguza mzigo wa kodi na kuondoa sintofahamu za kisheria katika shughuli za biashara za kimataifa.
Akizungumza leo, Jumatatu, Mei 4, 2026, wakati wa hafla ya utiaji saini wa makubaliano hayo, Waziri wa Fedha, Khamis Mussa Omar, amesema mkataba wa DTA unapounganishwa na mikataba ya kulinda uwekezaji baina ya nchi mbili (BITs), huenda zaidi ya kuwa makubaliano ya kitaalamu na kuwa chachu ya kukuza biashara na uchumi.
Amesema mikataba hiyo hutoa uwazi na ulinzi kwa wawekezaji, hivyo kusaidia kujenga mazingira bora, thabiti na yanayotabirika kwa shughuli za biashara.
Kwa mujibu wake, uwepo wa mfumo huo unahamasisha wawekezaji kufanya uamuzi wa muda mrefu kwa kujiamini zaidi.
Akinukuu takwimu kutoka Shirika la Ushirikiano wa Kiuchumi na Maendeleo, Waziri Omar amesema nchi zenye mikataba madhubuti ya DTA zina uwezo wa kuvutia hadi asilimia 30 zaidi ya uwekezaji wa moja kwa moja kutoka nje (FDI).
Hali hiyo inaonesha umuhimu wa makubaliano hayo katika kukuza uchumi wa Taifa kupitia uwekezaji.
Aidha, amebainisha kuwa licha ya Tanzania na Uturuki kusaini mkataba wa kulinda uwekezaji (BIT) mwaka 2011, kukosekana kwa DTA kulionekana kwa muda mrefu kama pengo katika ushirikiano wa kiuchumi.
Hivyo, kusainiwa kwa mkataba huo kunatarajiwa kutuma ujumbe chanya kwa wawekezaji wa Uturuki kwamba Tanzania iko tayari kupanua zaidi wigo wa biashara na uwekezaji.
Kwa mujibu wa takwimu za biashara, thamani ya biashara kati ya nchi hizo ilifikia Dola milioni 281.68 za Marekani mwaka 2024. Hata hivyo, mizani ya biashara bado inaegemea upande wa Uturuki, ambapo mauzo ya Uturuki kwenda Tanzania yalifikia takribani Dola milioni 251, huku Tanzania ikiuzia Uturuki bidhaa zenye thamani ya Dola milioni 30.68.
Pamoja na ukuaji huo wa biashara, Waziri Omar amesema bado kuna fursa kubwa ya kupanua uwekezaji kati ya nchi hizo mbili.
Kwa sasa, Tanzania ina miradi zaidi ya 30 ya uwekezaji kutoka Uturuki yenye thamani ya takribani Dola milioni 300, sawa na asilimia tatu ya uwekezaji wote wa kigeni nchini.
Miradi hiyo imejikita zaidi katika sekta za ujenzi, usafirishaji na ugavi, pamoja na biashara na huduma za kifedha.
Hata hivyo, amesema kiwango hicho cha uwekezaji bado hakilingani na uwezo halisi uliopo katika ushirikiano wa kiuchumi kati ya Tanzania na Uturuki.
Ameeleza kuwa mkataba huo mpya wa DTA unatarajiwa kuwa kichocheo cha kuongeza uwekezaji zaidi na kupanua wigo wa ushirikiano katika sekta mbalimbali.
Waziri Omar pia ameonesha wasiwasi wake kuhusu kasi ndogo ya majadiliano ya mikataba ya kimataifa, akibainisha kuwa mkataba huo wa DTA umechukua zaidi ya miaka nane kukamilika.
Amesema baadhi ya mikataba mingine huchukua hadi muongo mmoja au zaidi, hali inayoweza kuchelewesha utekelezaji wa mipango ya maendeleo ya nchi.
Amesisitiza umuhimu wa kuharakisha majadiliano ya mikataba hiyo ili kuendana na malengo ya maendeleo ya taifa, hususan chini ya Dira ya Taifa 2050.
Kwa mujibu wake, baadhi ya mikataba yenye uwezo mkubwa wa kuchochea ukuaji wa uchumi imekuwa ikichukua hadi miaka 15 kukamilika, jambo linalopunguza ufanisi wake.
“Kuna mikataba inayojadiliwa kwa muda wa miaka minane, 10 au hata zaidi ya miaka 15, wakati viongozi wetu wanahudumu kwa vipindi vifupi vya uongozi. Inapotokea wanamaliza muda wao bila kukamilika kwa makubaliano hayo, juhudi nyingi hupotea,” amesema.
Kwa upande wake, Balozi wa Uturuki nchini Tanzania, Bekir Gezer, amepongeza hatua ya kusainiwa kwa mkataba huo, akieleza kuwa ni ishara ya kuimarika kwa uhusiano kati ya nchi hizo mbili.
Hata hivyo, amekiri kuwa bado kuna maeneo yanayohitaji kuboreshwa ili kufikia kiwango kikubwa zaidi cha ushirikiano.
Amesema nchi hizo zinapaswa kuendelea kushirikiana kwa misingi ya haki na manufaa ya pande zote, ili kufikia malengo ya pamoja ya kiuchumi. Kauli hiyo inaashiria dhamira ya pande zote mbili kuendeleza ushirikiano wenye tija na endelevu.
Kwa ujumla, kusainiwa kwa mkataba wa DTA kati ya Tanzania na Uturuki ni hatua muhimu katika kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi, kuongeza uwekezaji na kupanua biashara.
Ikiwa utekelezaji wake utafanyika kwa ufanisi, mkataba huo unaweza kuwa kichocheo kikubwa cha maendeleo ya uchumi wa Tanzania na kuimarisha nafasi yake katika biashara ya kimataifa.