Siku ya Alhamisi, Juni 11, magazeti ya Kenya yalielekeza mawazo yao kwenye mada mbili kuu; vita vinavyozidi kuongezeka kuhusu bajeti ya nchi na msisimko unaozunguka Kombe la Dunia la FIFA linalotarajiwa kuanza Amerika Kaskazini.
Source: UGC
Magazeti ya kila siku pia yaliangazia mbinu mpya za kisiasa, huku naibu rais wa zamani Rigathi Gachagua akiripotiwa kupata masomo kutoka kwa mikakati ya rais wa zamani Uhuru Kenyatta.
1. The Star
Chapisho hilo linaripoti kwamba harakati ya Linda Mwananchi inayoongozwa na seneta wa Nairobi Edwin Sifuna inazidi kupata kasi kote nchini, ikivutia watu wenye ushawishi na kuchochea uvumi kwamba inaweza kuibuka kama nguvu kubwa ya kisiasa kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027.
Kilichoanza kama harakati ya mageuzi iliyounganishwa na ODM sasa kinapata uungwaji mkono kutoka kwa viongozi na wataalamu zaidi ya msingi wa kitamaduni wa chama, ikiashiria matarajio ya kitaifa yanayoongezeka.
Miongoni mwa walioajiriwa hivi karibuni ni rais wa zamani wa Chama cha Wanasheria cha Kenya Faith Odhiambo, ambaye kuingia kwake kumezua shauku kubwa ya kisiasa.
Sifuna alizindua zulia jekundu kwa Odhiambo, akielezea kuwasili kwake kama kichocheo kikubwa cha harakati hiyo. Akijulikana kwa utetezi wake kuhusu katiba, haki za binadamu na utawala, Odhiambo amejiepusha na siasa za vyama licha ya kuongezeka kwa uvumi kwamba angeweza kugombea kiti cha kuchaguliwa jijini Nairobi mwaka wa 2027.
Hatua yake ilikuja muda mfupi baada ya mbunge wa zamani wa Nandi Hills Alfred Keter, mwanasiasa mwenye sauti na ushawishi mkubwa, pia kujiunga na harakati hiyo.
Kuingia kwa Keter kumeonekana kama mafanikio ya kimkakati, hasa katika Bonde la Ufa, ambapo ushindani wa kisiasa unatarajiwa kuimarika kabla ya uchaguzi ujao.
Harakati hiyo pia imewavutia seneta wa Makueni Daniel Maanzo, mwakilishi wa wanawake wa Machakos Joyce Kamene na mbunge wa Bumula Jack Wamboka, na kupanua nyayo zake zaidi ya ngome za ODM.
Ikichochewa na mikutano ya hadhara iliyofanikiwa jijini Nairobi, Kisumu, Mombasa, Kakamega, Busia, Narok na Machakos, kundi hilo sasa linajiandaa kwa mtihani mkubwa wa kisiasa huko Mt Kenya.
Mkutano wake uliopangwa kufanyika Thika unafuatiliwa kwa karibu huku harakati hiyo ikijaribu kuanzisha ushawishi katika mojawapo ya kambi za kupiga kura zenye maamuzi makubwa nchini.
Baada ya Thika, timu hiyo inapanga kuelekea Meru, ambapo gavana wa zamani Kawira Mwangaza ameonyesha kuunga mkono shughuli zake.
Wachambuzi wa kisiasa wanasema orodha inayoongezeka ya waajiriwa inaonyesha kwamba Linda Mwananchi anabadilika kutoka kundi lililogawanyika la ODM hadi kuwa harakati pana ya kitaifa inayoweza kushawishi siasa za upinzani.
2. The Standard
Kulingana na gazeti hilo, naibu rais wa zamani Rigathi Gachagua amerejea nyumbani kwake Wamunyoro kwa mara ya tatu, akianza zoezi la mashauriano ya kisiasa la siku 45 ambalo watu wa ndani wanaamini linaweza kuathiri pakubwa sura ya Uchaguzi Mkuu wa 2027.
Hatua hiyo tayari imezua uvumi katika mgawanyiko wa kisiasa, kutokana na athari za mafungo yake ya awali. Mnamo Mei 2024, akiwa bado anahudumu kama naibu rais, Gachagua alijiondoa katika shughuli za umma kwa siku kadhaa, baadaye akifichua kwamba alikuwa ametumia kipindi hicho katika maombi, kufunga na kutafakari.
Aliporudi, alijitenga zaidi na nafasi muhimu za serikali, akatetea ajenda ya mtu mmoja kura moja shilingi moja na kuongeza uhamasishaji wa kisiasa katika eneo la Mt Kenya.
Kufuatia kuondolewa kwake madarakani mnamo Oktoba 2024, Wamunyoro alibadilika na kuwa kitovu cha shughuli zake za kisiasa, hatimaye akafikia kilele cha kuundwa kwa Chama cha Democratic Congress (DCP).
Sasa, Gachagua anasema atatumia wiki sita kushauriana sana na Wakenya, wakiwemo vijana, Jenerali Z, makasisi, wataalamu, viongozi wa biashara, wanawake na wazee wa jamii.
Kiini cha majadiliano ni utafutaji wa upinzani wa mgombea mmoja wa urais anayeweza kumpinga Rais William Ruto mwaka wa 2027.
Huku akisisitiza kwamba bado ni mgombea hodari wa kiti cha juu, Gachagua alisema ana uzoefu, mitandao ya kisiasa na uwezo wa uhamasishaji unaohitajika kuongoza muungano wa upinzani.
Hata hivyo, pia alionyesha kuwa anatafuta maoni kutoka kwa Wakenya kabla ya kuwashirikisha viongozi wenzake wa upinzani kuhusu njia ya kusonga mbele.
Vyanzo ndani ya DCP vinasema kujiondoa huko kunakusudiwa kujenga kasi kabla ya kutangazwa rasmi kwa Gachagua kama mgombea wa urais wa chama.
Maafisa wa chama wanasisitiza kwamba changamoto za kisheria na kisiasa, ikiwa ni pamoja na maswali yanayohusu kuondolewa kwake madarakani, hazitaathiri mipango yao.
Wakati huo huo, mashauriano hayo yanatarajiwa kuunda mkakati wa chama kwa mashindano ya kisiasa yajayo na kuimarisha ushawishi wake katika eneo la Mt Kenya, ambapo Ikulu imekuwa ikifanya kazi ya kuimarisha uungwaji mkono.
3. Daily Nation
Gazeti hilo linaripoti kwamba uhamisho wa ghafla wa Katibu Mkuu wa Elimu ya Msingi Julius Bitok umeibua maswali mapya kuhusu uongozi na uwajibikaji ndani ya Wizara ya Elimu wakati ambapo nchi inakabiliwa na wimbi la machafuko ambalo limeathiri zaidi ya shule 200.
Kuhamishwa kwa Bitok katika Idara ya Utalii kulikuja saa chache tu baada ya kuhudhuria mkutano wa ngazi ya juu ulioongozwa na Naibu Rais Kithure Kindiki kujadili visa vinavyoongezeka vya machafuko shuleni.
Mkutano huo ulikuwa umeipa Wizara ya Elimu jukumu la kuimarisha usalama wa shule, kuboresha ushiriki wa wadau na kutafuta suluhisho la kudumu kwa usumbufu ambao umetikisa taasisi za masomo kote nchini.
Hata hivyo, muda mfupi baada ya mkutano kumalizika, Mkuu wa Utumishi wa Umma Felix Koskei alitangaza kwamba Rais William Ruto alikuwa amemhamisha Bitok kutoka wizara yenye ushawishi ya Elimu ya Msingi na kumbadilisha na John Lekakeny Ololtuaa.
Muda wa hatua hiyo umechochea uvumi kuhusu kama serikali imepoteza imani katika uwezo wa Bitok wa kusimamia utekelezaji wa mageuzi yanayolenga kurejesha utulivu shuleni.
Vyanzo ndani ya Jumba la Jogoo vinadai mvutano ulikuwa ukiongezeka kati ya Waziri wa Elimu Julius Ogamba na Bitok, huku wasiwasi ukiibuka kuhusu kushughulikia masuala muhimu katika sekta hiyo.
Pia inaripotiwa kwamba Katibu huyo alikosolewa kwa kuzingatia matarajio yake ya kisiasa huko Uasin Gishu badala ya kushughulikia changamoto zinazokabili shule.
Matamshi yake ya hivi karibuni yanayopendekeza kwamba wakuu wa shule wanapaswa kujadiliana na wanafunzi ambao hawataki kufanya mitihani yanaripotiwa kusababisha utata na kukosolewa kutoka kwa wadau wa elimu na viongozi wa kisiasa.
Utawala wa Bitok ulizidi kuonyeshwa na uhusiano mbaya na wabunge, ambao walimtuhumu mara kwa mara kwa kushindwa kuhudhuria mikutano muhimu na kukosa uelewa wazi wa changamoto zinazokabili shule.
4. Taifa Leo
Kulingana na gazeti la Swahili daily, viongozi wa upinzani wamefichua “Bajeti ya Watu” na kuitaka Bunge kukataa mpango wa Ruto wa matumizi ya KSh trilioni 4.82, na hivyo kuweka msingi wa vita vikali vya kisiasa na kiuchumi kuhusu mustakabali wa kifedha wa Kenya.
Ikiongozwa na kiongozi wa Wiper Kalonzo Musyoka, Serikali Mbadala ya Muungano iliishutumu serikali ya Kenya Kwanza kwa kusimamia ongezeko la deni, kodi nyingi na kupunguza huduma za umma licha ya shinikizo linaloongezeka kwa Wakenya wa kawaida.
Upinzani ulisema kwamba bajeti iliyopendekezwa inaacha nakisi ya KSh trilioni 1.11, ambayo hatimaye itafadhiliwa kupitia kukopa na kupitishwa kwa vizazi vijavyo.
Muungano huo ulibainisha sekta ya elimu, ukidai kuwa programu muhimu bado hazijafadhiliwa vya kutosha.
Ulitaja mapengo ya ufadhili katika Elimu ya Sekondari ya Siku Bure na elimu ya Shule ya Vijana huku ukihoji kile kilichoelezwa kama matumizi makubwa ya kiutawala.
Ili kushughulikia mapungufu hayo, upinzani ulipendekeza kuongeza ufadhili wa elimu hadi KSh bilioni 737.3 na kuelekeza akiba kwenye madarasa, madawati na vifaa vya kujifunzia.
Kuhusu huduma ya afya, muungano huo ulikosoa mabadiliko kutoka NHIF hadi Mamlaka ya Afya ya Jamii (SHA), ukisema yamesababisha kutokuwa na uhakika kwa wagonjwa na watoa huduma za afya.
Viongozi hao walipinga mkataba wa teknolojia wa KSh bilioni 104 uliopendekezwa chini ya SHA, wakisema pesa hizo zinapaswa kuelekezwa kwa dawa, wafanyakazi na huduma muhimu.
Walipendekeza kuongeza bajeti ya afya hadi KSh bilioni 242.3 huku wakirejesha programu kama vile Linda Mama na Edu Afya.
Upinzani pia ulifichua mpango kabambe wa ajira kwa vijana wa KSh bilioni 80 unaolenga ajira 200,000 kupitia kazi za umma, mafunzo ya ujuzi na usaidizi wa kibiashara.
Zaidi ya hayo, muungano huo ulikataa vifungu katika Muswada wa Fedha wa 2026 ambavyo unadai vinaweza kuongeza gharama ya miamala ya pesa za simu na huduma za kidijitali.
Pia ulipendekeza kufuta Ushuru wa Nyumba, kupunguza gharama zinazohusiana na mafuta na kuanzisha ruzuku ya mafuta ya kilimo ya KSh 30 kwa lita.
Makamu wa rais wa zamani Rigathi Gachagua na Waziri wa zamani wa Mambo ya Ndani Fred Matiang’i waliunga mkono mapendekezo hayo, wakiwasihi wabunge kukataa Muswada wa Fedha na makadirio ya bajeti.
Read ENGLISH VERSION
Je, unayo taarifa ya kusisimua ambayo ungependa tuichapishe? Tafadhali, wasiliana nasi kupitia news@tuko.co.ke au WhatsApp: 0732482690.
Chanzo: TUKO.co.ke