Dar es Salaam. Utafiti mpya umebaini kuwa tabia ya kulala bila ratiba maalum pamoja na kupata usingizi wa chini ya saa nane kwa usiku, inaweza kuongeza hatari ya kupata magonjwa makubwa ya moyo, ikiwemo mshtuko wa moyo na kiharusi.
Matokeo haya yameibua mjadala mpana kuhusu umuhimu wa nidhamu ya usingizi katika kulinda afya ya binadamu, hasa katika zama hizi ambapo mtindo wa maisha umebadilika kwa kasi.
Watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Oulu nchini Finland, walifanya uchunguzi wa kina kwa kuchambua taarifa za usingizi za watu wazima kwa kipindi cha siku saba, kabla ya kufuatilia maendeleo ya afya zao kwa takribani miaka 10.
Lengo lilikuwa ni kuelewa kwa undani namna ratiba na muda wa usingizi vinavyochangia katika hatari ya kupata magonjwa ya moyo na mishipa ya damu.
Matokeo yalionyesha kuwa watu waliokuwa na ratiba isiyo thabiti ya kulala, yaani kulala na kuamka kwa nyakati zisizofanana kila siku, walikuwa katika hatari kubwa zaidi ya kupata matatizo ya moyo.
Hali hii ilizidi kuwa mbaya zaidi kwa wale waliokuwa wakilala chini ya saa nane kwa usiku.
Kwa pamoja, mambo haya mawili yalionekana kuongeza hatari ya matukio makubwa ya moyo kwa kiwango kikubwa, hata kufikia karibu mara mbili ikilinganishwa na wale waliokuwa na ratiba ya kawaida ya usingizi.
Katika maelezo yao, watafiti walisisitiza kuwa afya ya usingizi haihusiani tu na muda wa kulala bali pia uthabiti wa ratiba hiyo.
Mfumo wa mwili unaodhibiti saa ya kibaolojia, unaojulikana kama “circadian rhythm,” una jukumu muhimu katika kudhibiti shughuli mbalimbali za mwili, ikiwemo mapigo ya moyo na shinikizo la damu.
Mfumo huu unapovurugika kutokana na usingizi usio na mpangilio, mwili hushindwa kufanya kazi zake ipasavyo.
Kwa kawaida, wakati mtu amelala vizuri, shinikizo la damu hupungua na mwili hupata nafasi ya kupumzika na kujirekebisha.
Hata hivyo, kwa wale wanaolala kwa vipindi visivyo na mpangilio au kwa muda mfupi, hali hii hubadilika. Shinikizo la damu linaweza kubaki juu kwa muda mrefu zaidi, jambo linaloongeza mzigo kwa moyo na hatimaye kuongeza hatari ya magonjwa.
Utafiti ulivyokuwa
Utafiti huo ulihusisha zaidi ya 3,000 waliokuwa sehemu ya kundi la utafiti wa muda mrefu.
Washiriki walivalishwa vifaa maalum mikononi mwao ili kupima kwa usahihi muda wao wa kulala na kuamka. Aidha, walitoa taarifa kuhusu mtindo wao wa maisha, ikiwa ni pamoja na matumizi ya pombe, uvutaji sigara, na hali zao za kiafya.
Baada ya kukusanya taarifa hizo, watafiti walifuatilia rekodi za afya za washiriki kwa kipindi cha miaka 10 ili kubaini ni wangapi walipata matatizo ya moyo kama vile mshtuko wa moyo, kiharusi, au vifo vinavyohusiana na magonjwa ya moyo.
Matokeo yalithibitisha uhusiano mkubwa kati ya usingizi usio na mpangilio na ongezeko la hatari ya matatizo hayo.
Kipengele kingine muhimu kilichozingatiwa katika utafiti huo ni kile kinachoitwa muda wa katikati ya usingizi, yaani tofauti ya muda kati ya kulala na kuamka.
Watafiti waligundua kuwa watu waliokuwa na mabadiliko makubwa katika muda huu walikuwa pia katika hatari kubwa zaidi. Hii inaashiria kuwa si tu muda wa kulala unaojali, bali pia uthabiti wa mzunguko mzima wa usingizi.
Wataalamu wa afya wamekuwa wakisisitiza kwa muda mrefu umuhimu wa kulala kwa muda wa kutosha kila usiku.
Ingawa mapendekezo ya jumla yanaelekeza watu wazima kulala angalau saa saba, utafiti huu unaonesha kuwa kulala kwa muda mrefu pekee haitoshi ikiwa hakuna mpangilio thabiti wa muda wa kulala na kuamka.
Katika jamii ya sasa, watu wengi wanakabiliwa na changamoto za usingizi kutokana na ratiba zisizo za kawaida za kazi, matumizi ya vifaa vya kielektroniki usiku, pamoja na msongo wa mawazo. Hali hizi zimechangia kuongezeka kwa idadi ya watu wanaopata usingizi usioridhisha, jambo linaloweza kuwa na athari kubwa kwa afya ya umma.
Watafiti wanashauri kuwa ili kulinda afya ya moyo, ni muhimu kuzingatia si tu muda wa kulala bali pia kuwa na ratiba thabiti ya usingizi.
Kwenda kulala na kuamka kwa wakati ule ule kila siku kunaweza kusaidia kuimarisha mfumo wa mwili na kupunguza hatari ya magonjwa.
Kwa ujumla, utafiti huu unaweka wazi kuwa usingizi ni sehemu muhimu ya afya ya moyo ambayo mara nyingi hupuuzwa. Tabia ndogo kama kuchelewa kulala au kubadilisha muda wa kuamka kila siku zinaweza kuwa na athari kubwa kwa muda mrefu.
Hivyo, wataalamu wanatoa wito kwa watu kuchukua hatua za kuboresha usingizi wao kama sehemu ya juhudi za kujilinda dhidi ya magonjwa hatari ya moyo.
Makala hii kwa hisani ya mtandao wa Medical News Today